مسواک زدن صحیح از ارکان اصلی مقوله ی بهداشت دهان و دندان است. کمتر کسی را می توان یافت که در طی شبانه روز مسواک نزند، ولی چیزی که کمتر به آن توجه می شود، نحوه صحیح مسواک زدن می باشد، طوری که در اکثر موارد مسواک زدن با مسواک نزدن زیاد تفاوتی نمی کند.

یادگیری مسواک زدن صحیح، کمک شایانی در امر بهداشت دهان و دندان خواهد داشت، هر چند که آموزش صحیح مسواک زدن حضوری بهتر است.

اگر هدف اصلی از مسواک زدن را بدانیم، تاثیر مهمی در عملکرد ما خواهد گذاشت.

مسواک زدن وقتی کامل خواهد شد که سطح زبان و بین دندان و لثه را نیز تمیز کنیم.

پس به طور کلی سه نوع مواد است که در شیارهای هر دندان، بین دندان ها و بین دندان ها و لثه رسوب می کنند :

1- مواد غذایی که در طی روز مصرف می شود.

2- پروتئین های بزاق و موادی که در طی شبانه روز براثر تجزیه مواد غذایی توسط آنزیم ها و میکروب های موجود در دهان بوجود می آید.

3- میکروب هایی که به طور طبیعی در محیط دهان وجود دارند.

هدف اصلی از مسواک زدن پاک کردن کلیه این مواد از سطوح مختلف دندانی است.

روش مسواک زدن :

قبل از شروع مسواک زدن باید از تمیز و سالم بودن مسواک خود مطمئن باشیم. به مقدار کافی خمیر دندان روی مسواک می گذاریم. سپس دهان را با آب خیس می کنیم تا خمیر دندان خوب کف کند.

1- اول از سطح جونده ی دندان ها شروع می کنیم که با حرکت رفت و برگشت روی سطح جونده، خمیر دندان به خوبی کف می کند و شیارهای موجود بر روی دندان تمیز می شوند. سطوح جونده در هر فک، در دو ردیف سمت چپ و راست قرار دارد که از یک سمت در فک پایین شروع کرده و به سمت دیگر می رویم. سپس همینطور برای فک بالا اقدام می کنیم. تمیز کردن سطوح جونده مشکل خاصی ندارد و اگر دقت شود و وقت کافی گذاشته شود به خوبی تمیز می شود.

2- سپس می رویم سراغ بین دندان ها که این کار بدون استفاده از کمک نخ دندان امکان پذیر نیست.

3- بعد از تمیز شدن بین دندان ها، می رویم سراغ مجاورت دندان با لثه که به نظر من مهم ترین قسمت آموزش مسواک زدن، نحوه ی تمیز کردن این ناحیه است. در حالیکه مردم اکثرا به این قسمت کمتر توجه می کنند و مشکل اصلی در رعایت بهداشت هم در تمیز کردن این ناحیه می باشد. لذا این بخش را همراه با تصاویر و دقیق تر توضیح می دهم.

(با کلیک کردن بر روی تصاویر پایین، می توانید آنها را بزرگ تر و واضح تر مشاهده کنید.)

به تصویر بالا دقت کنید. حاشیه بین لثه و دندان طوری است که شکل آناتومیکی آن فضاهای متعددی را ایجاد می کند. در یک بررسی سه بُعدی می توان فهمید که در هر سه بُعد دارای فضاهایی است که دسترسی مسواک به این نواحی مشکل است. این تصویر را به خاطر بسپارید. دوباره برمی گردیم.

تصویر بالا را می بینید. به طور معمول ما مسواک را به صورت رفت و برگشت در سطوح کناری دندان ها حرکت می دهیم که این اشتباه است. زیرا اولا در درازمدت باعث سایش روی دندان در مجاورت لثه می شود و ثانیا با پریدن پُرزهای مسواک از روی برجستگی یک دندان بر روی برجستگی دندان مجاور، عملا بین دندان ها خوب تمیز نمی شود. خوب، پس چه کار باید کنیم؟

قبلا پیشنهاد می کردند که به جای حرکت رفت و برگشتی مسواک روی سطوح کناری دندان، این حرکت به صورت بالا و پایین باشد؛ یعنی مسواک را از سمت لثه به طرف بالا یا پایین حرکت داده و مسواک بزنیم. این کار نیز جوابگوی ما نخواهد بود. علت هم این است که باز حاشیه مجاور بین لثه و دندان تمیز نخواهد شد.

چرا؟ خوب به عکس اول نگاه کنید. خود لثه یک برجستگی دارد که هر چه به سمت دندان پیش می رویم فرورفتگی ایجاد شده و به دندان ختم می شود.

دندان نیز یک قوس دارد که در وسط هایش به حداکثر بر جستگی می رسد. لذا در صورت کشیدن پُرز مسواک از پایین به بالا و برعکس، این پُرزها از روی برجستگی لثه می پَرَند و روی برجستگی دندان قرار می گیرند و عملا حاشیه ی بین دندان و لثه تمیز نمی شود. خوب چه کار باید کرد؟

به این تصویر دقت کنید و خوب گوش کنید به ادامه مبحث؟! مسواک را با یک زاویه 45 درجه نسبت به محور طولی دندان بر روی شیار لثه و دندان قرار داده و مقداری به سمت پایین فشار می دهیم تا پُرزهای مسواک کاملا بین لثه و دندان و همچنین بین دندان ها فرو رود. بعد با یک حرکت لرزشی مناسب و با دامنه ی کم مسواک را به سمت بالا حرکت می دهیم. این حرکت لرزشی محدود باید 4-3 دفعه تکرار شود تا تمامی سطوح غیر قابل دسترس برای مسواک تمیز گردد.

برای مسواک زدن سطوح داخلی دندان ها نیز مانند شکل بالا عمل می کنیم. تصویر به خوبی گویا می باشد.

برای سطوحی از دندان که در قوس فک قرار دارند، باید با مانوری مناسب و چرخاندن جهت مسواک دسترسی به نواحی را که توضیح دادم، فراهم سازیم و هر چه از ناحیه ی دندان های عقب فک به سمت جلو پیش می رویم جهت مسواک را هم تغییر می دهیم، طوری که در دندان های جلو، کاملا از از پُرزهای جلویی مسواک برای تمیز کردن استفاده می کنیم.

چند نکته فنی در مسواک زدن

در طی مدت مطب داری متوجه شدم که بیمارانم قسمت هایی از دندان را به خوبی تمیز نمی کنند که این نواحی عبارتند از:

1- ناحیه دندان های عقل که معمولا به دلیل حالت تهوعی که به افراد دست می دهد، کمتر این قسمت را مسواک می زنند و به همین علت، با اینکه دندان های عقل دیرتر از همه ی دندان ها در می آیند، زودتر از بقیه می پوسند.

2- قسمت هایی که در قوس فکی قرار دارند، بخصوص از قسمت داخل. زیرا مانور دادن مسواک در این نواحی سخت است، یعنی بیمار دندان های عقبی را مسواک می زند و بعد سراغ دندان های جلویی می آید و در قوس فک ها (در ناحیه دندان نیش) کمتر دقت می کند.

3- روی سطح زبان که حتما باید مسواک کشیده شود و لای پُرزهای زبان نیز تمیز گردد. البته این کار باید آهسته و آرام انجام شود تا به به بافت زبان آسیبی وارد نشود.

معمولا موقع مسواک زدن فکرمان جای دیگری است و به همه چیز فکر می کنیم، غیر از مسواک زدن!! اگر با حواس جمع مسواک بزنیم، موثرتر است.

سعی کنید بعد از شستن خمیر دندان، یک بار هم بدون خمیر، مسواک بزنید.

منبع : WWW.IRANDENTIST.INFO

متاسفانه اکثر مردم اطلاعات کافی درباره ی نحوه مراقبت صحیح از دندان های خود را ندارند و رعایت بهداشت دهان و دندان را در این خلاصه کرده اند که مسواک بزنید... ،مسواک بزنید... و مسواک بزنید. در صورتی که مسواک زدن یک بُعد از مقوله ی بهداشت دهان و دندان است. حتی نحوه ی مسواک زدن مهم تر از مسواک زدن می باشد و کیفیت مسواک زدن مهم ترین چیزی است که کمتر بدان توجه می شود.

رعایت بهداشت دهان و دندان نیازمند داشتن اطلاعات وسیع در این زمینه است و این اطلاعات وسیع شامل شناخت اجزاء مختلف و بافت های موثر در سیستم تغذیه ای بدن، تغذیه و نقش آن در بهداشت دهان و دندان، رابطه صحیح با دندانپزشک خانواده، ترمیم به موقع مشکلات بوجود آمده در دهان و دندان؛ از جمله پوسیدگی دندان و بیماری های لثه ای و ... می باشد.

از جمله عوامل موثر در بهداشت دهان و دندان، استفاده از نخ دندان است که با توجه به اطلاعاتی که در این 12 سال مطب داری کسب کرده ام به جرعت می توانم بگویم که 90 درصد مردم از آن استفاده نمی کنند و بیش از نصف افرادی که از نخ دندان استفاده می کنند، از استفاده صحیح از آن بی خبر هستند.

لذا لازم دیدم که درباره ی روش استفاده ی صحیح از نخ دندان، توضیحات کاملی را به همراه تصاویر مربوط به هر قسمت برای شما بیان کنم. این تصاویر را خودم به عنوان یک دندانپزشک تهیه کرده ام.

1- از یک نخ دندان مناسب که در داروخانه ها به وفور یافت می شود، یک تکه به اندازه ی 25-20 سانتیمتر ببرید.

2- دو سر نخ دندان را به یکدیگر گره بزنید تا حلقه ای تشکیل شود که این حلقه ی نخ به درستی بین انگشتان دو دست قرار گیرد و تسلط کافی به نخ دندان داشته باشید.

همانطور که در تصویر بالا می بینید حلقه ی نخ دندان را در لای انگشتان دست طوری بگیرید که انگشتان شست و سبابه آزاد باشد. بزرگ و کوچک بودن حلقه تسلط شما را به نخ دندان کمتر می کند، لذا بعد از مدتی استفاده، مقدار(طول) نخ دندانی را که باید ببرید تا مناسب اندازه ی انگشتان دستتان باشد، بدست خواهید آورد .

3- مانور انگشتان جهت سهولت در کار با نخ دندان خیلی مهم است. از انگشتان شست جهت استفاده در دندان های فک بالا و از انگشتان سبابه جهت پاک کرن دندان های پایین استفاده کنید.

4- قرارگیری انگشتان باید به صورتی باشد که فاصله ی دو انگشت دست بین 2-5/1 سانتیمتر باشد که بهترین موقعیت تسلط بر نخ دندان است و این فاصله را با افزایش یا کاهش قطر حلقه ی نخ می توانید بدست آورید.

5- تصویر بالا نحوه ی استفاده از نخ دندان را در فک بالا به خوبی نشان می دهد. نخ دندان را به آرامی به دور هر دندان بلغزانید و در حین انجام این کار نخ را محکم و کشیده نگه دارید.

نخ دندان را به عقب و جلو حرکت دهید و اطمینان حاصل کنید که نخ را از بین همه دندان‌ها گذرانیده‌اید. هیچگاه نخ دندان را با زور و فشار بین دندان‌ها وارد نکنید، زیرا باعث آسیب لثه‌ها می‌شود. بلکه آن را به آرامی میان دندان‌ها حرکت دهید.

6- تصویر آخر هم نحوه ی استفاده از نخ دندان را در فک پایین نشان می دهد. در این قسمت هم باید همان توصیه های لازم برای فک بالا(شماره ی 5) را اجرا کنید.

شاید دفعات اول، مانور دادن با نخ دندان حلقه شده کمی مشکل باشد، ولی به مرور کار کردن با آن راحت خواهد شد.

در صورت چرخش مداوم نخ از انتقال مواد غذایی موجود در بین یک دندان به نواحی مجاور جلوگیری خواهید کرد.

حلقه بودن نخ دندان این مزایا را دارد که از کل طول نخ استفاده می کنید، حتی نزدیکی های محل گره زدن نخ.

چند توصیه هنگام استفاده از نخ دندان:

1- نخ دندان را از یک طرف دیواره ی دندان وارد کرده و موقع خارج کردن از دیواره مقابل خارج کنید، یعنی نخ دندان یک حلقه ی کامل بین دو دندان مجاور بزند.

2- نخ دندان را حتما به لثه ی مجاور دو دندان بکشید تا خوب تمیز شود. شاید در اوایل از لثه خون بیاید، ولی بعد از مدتی که لثه خوب تمیز شد، خونریزی کاهش پیدا خواهد کرد. در صورت ادامه ی خونریزی حتما به دندانپزشک مراجعه کنید. احتمالا به جرم گیری نیاز خواهید داشت.

3- در صورتی که نخ دندان هنگام استفاده در بین دندان ها، رشته رشته یا پاره شود، احتمالا دو مشکل وجود دارد: یکی پوسیدگی بین دو دندان. دوم وجود جرم در آن قسمت از دندان.

البته پرکردگی نامناسب دندان هم باعث پاره شدن نخ خواهد شد که در هر سه صورت باید به دندانپزشک مراجعه کنید و نسبت به رفع مشکل اقدام نمایید.

4- بهتر است قبل از مسواک زدن، اول با نخ دندان بین دندان ها را خوب تمیز کنید و بعد مسواک بزنید.

5- اگر دچار پوسیدگی دندان یا پُرکردگی نامناسب یا بیماری لثه باشید، استفاده از مسواک و نخ دندان مشکل شما را حل نخواهد کرد و باید حتما به دندانپزشک خانوادگی خود مراجعه کنید تا سلامتی دندان هایتان مطمئن شوید. بعد با خیال راحت به بهداشت دهان و دندان خود برسید و سالی یک بار به دندانپزشک مراجعه کنید.

منبع : WWW.IRANDENTIST.INFO

بارها و بارها شده که بیماران از من در مورد مسواک خوب و اینکه چه خمیر دندانی را مصرف کنیم، سئوال کرده اند. فکر می کنم این سئوال در ذهن خیلی های دیگه باشه، به خصوص با این همه مسواک و خمیر دندانی که در بازار است و تبلیغات زیادی که وجود دارد آدم گیج می شود که معیار انتخاب خمیر دندان و مسواک خوب چیست؟ در این مطلب سعی می کنم چند نکته را برای افزایش آگاهی شما نسبت به این موضوع متذکر شوم.

در مورد خمیر دندان باید بگویم که اصلا حساسیتی نسبت به این موضوع نداشته باشید. چرا؟

راستش را بخواهید خمیردندان های مختلف فرق چندانی با هم ندارند، بخصوص که در رعایت بهداشت دهان و دندان نوع خمیر دندان حداقل نقش را دارد.

همه خمیر دندان ها این مواد را دارند و تفاوت آنها جزئی است و بسته به نوع مواد خوشبو کننده یا نوع بسته بندی شاید اختلافی با هم داشته باشند که این اختلاف هم نقش چندانی در بهداشت دهان و دندان بازی نمی کند. به عنوان مثال خمیردندان سیگنال با پاوه هیچ فرقی ندارند و اینطور نیست که بگوییم حالا سیگنال چی هست؟! به تبلیغات در این موارد اهمیت ندهید.

نوع مسواک بر خلاف خمیر دندان از اهمیت فوق العاده ای برخوردار است. چرا ؟ چون نقش اساسی در بهداشت دهان و دندان دارد. شما بدون خمیر دندان می توانید به خوبی دندان هایتان را تمیز کنید، اما اگر مسواک خوبی نداشته باشید، این امر غیر ممکن است. برای همین سعی می کنم شرایط یک مسواک خوب را برایتان به طور مفصل توضیح دهم.

یک مسواک خوب آن است که بعد از مدتی استفاده، پرزهای آن پخش و پلا نشود. عکس بالا را نگاه کنید. این مسواک مفت هم نمی ارزد. می بینید که چقدر پرزهای آن پخش و پلا شده است. شاید بگویید که همه مسواک ها بعد از مدتی اینطور می شوند. نه اینگونه نیست. مسواک اگر خوب باشد، به جای اینکه دو هفته ای داغون شود، 4-3 ماه بدون اینکه پرزهایش مشکلی پیدا کنند، کار می کند.

این مسواک حدود چهار ماه است که استفاده می شود. می بینید که پرزهایش صاف و سرحال هستند.

حال چرا باید به پرزهای مسواک اهمیت داد؟ واقعیت این است که اگر به نوشته ای که در مورد نحوه مسواک زدن(لینک ان در پایین صفحه است) داشتم دقت کرده باشید، تمیز کردن دندان ها وقتی میسر است که پرزهای مسواک خاصیت FLEXIBILITY یا خاصیت ارتجاعی خود را از دست نداده باشند. خاصیت ارتجاعی پرز مسواک به حالتی گفته می شود که وقتی پرز مسواک را خم کردیم به حالت اولیه ی خود برگردد. این حالت باعث می شود که پرزها، مواد غذایی را به خوبی تمیز کنند. اگر این حالت وجود نداشته باشد موقعی که پرزهای مسواک را روی دندان می کشیم به جای اینکه مواد غذایی را تمیز کنند، از روی آن سُر می خورند و ردّ می شوند.

حال اگر مسواک خوبی داشته باشید، پُرزهای آن برای چندین ماه خاصیت ارتجاعی خود را حفظ می کنند. ولی پرزهای یک مسواک ارزان و نامرغوب بعد از چند بار استفاده، پخش و پلا می شود. اگر دیدید مسواکی اینگونه است، دیگر از آن نوع نخرید.

به تصویر بالا نگاه کنید. همین الان بروید دستشویی و مسواک هایتان را بررسی کنید. هر کدام مثل مسواک بده شده اند، آن را دوربیندازید ؟! و یک مسواک مرغوب و مناسب بخرید.

بعد از مسواک زدن و دندان ها و شستن آن، کف پرزهای مسواک را به خوبی بررسی کنید تا کاملا تمیز شده باشد، زیرا ما به تمیز بودن خود مسواک کمتر اهمیت می دهیم.

این عکس را می بینید. این مسواک با این همه کثیفی توسط یکی از بیمارانم مصرف می شد که من آن را مصادره کردم !!!! زیرا از بیمارهایی که نزد من می آیند، می خواهم دفعه ی بعد مسواک خودشان را بیاورند تا با آن مسواک زدن را توضیح بدهم و این فرصتی می شود که مسواکشان را هم بررسی کنم. این مسواک یک بنده خدایی بود که تا آخرین روز هم مصرف می کرده ؟!

زیاد به این مسئله فکر نکنید که مسواک نرم بخریم یا زبر!! آنچه که مهم است دقت در تمیز کردن دندان ها و وضعیت پرزهای مسواک است.

از تجربه ی دندانپزشک خود در زمینه ی انتخاب مارک مناسب برای خرید مسواک استفاده کنید، چون این مارک در هر کشوری فرق می کند. در ضمن چندین مسواک با مارک های متفاوت وجود دارند که همگی خوب هستند.

با توجه به اینکه ممکن است در هر شهری مسواک مرغوب در دسترس متفاوت باشد، لذا از ذکر اسامی مارک های مناسب خودداری می کنم.

اگر پُر کردگی های ناجور یا دندان های پوسیده ای دارید که دارای لبه های تیز هستند، این حالت ها به مسواک شما آسیب می رساند و با شکستن پرزها، خاصیت ارتجاعی آنها را از بین می برند. لذا هر چه سریع تر باید نسبت به ترمیم دندان ها و پر کرددگی های ناجور اقدام کنید و مسواکتان را هم عوض کنید.

منبع : WWW.IRANDENTIST.INFO

قبل از اینکه مراحل مختلف پُر کردن دندان را شرح دهم، لازم است نگاهی به قسمت های مختلف یک دندان سالم داشته باشیم (روی تصویر بالا کلیک کنید).

مهم ترین مسئله در این تصویر این است که به موقعیت عصب دندان توجه داشته باشید. همانطور که در تصویر مشاهده می کنید، عصب دندان از سطح دندان فاصله بیشتری دارد تا از کناره های دندان. لذا پوسیدگی های کنار دندان زودتر به عصب می رسند تا اینکه از شیارهای سطح دندان پوسیدگی رشد کند.

مسئله بعد این است که تا پوسیدگی به عصب نرسیده، می شود دندان را بدون عصب کشی پُر کرد و این ربطی به عمق پوسیدگی ندارد، یعنی حفره ی پوسیدگی چه 1میلی متر باشد و چه 7 میلی متر، اگر به عصب دندان نرسد، پُر کردن احتیاج به عصب کشی نخواهد داشت. ولی اگر حتی به اندازه ی نوک سوزن پوسیدگی روی عصب دندان را باز کند، این دندان نیاز به عصب کشی خواهد داشت .

البته اگر به طور تصادفی (نه به خاطر پوسیدگی) عصب دندان باز شود، راه های درمانی دیگری مثل دایرکت پالپ کپ و .... برای آن وجود دارد که از حوصله ی این مقاله خارج است.

در مجموع اگر پوسیدگی دندان به عصب برسد، باید آن را عصب کشی کنیم و بعد دندان را پُر کنیم، حال چه درد داشته باشیم و چه نداشته باشیم. در حالیکه اکثر افراد فکر می کنند که فقط وقتی دندان را عصب کشی می کنیم که درد داشته باشیم.

تصویر بالا را نگاه کنید. این شکل دندانی است که پوسیدگی تا کناره های عصب دندان رفته، ولی هنوز به عصب دندان نرسیده است. در چنین حالتی معمولا دندان به سرما و گرما حساس می شود و با خوردن چیزهای شیرین ممکن است درد خفیفی روی دندان احساس کنیم.

نکته ی دوم در این تصویر این است که وقتی پوسیدگی از شیارهای دندان شروع می شود، دیگر از سطح گسترش پیدا نمی کند، بلکه از عمق گسترش پیدا کرده و مثل یک کوزه، دارای دهانه ای تنگ و بدنی وسیع است.

از این تصویر نتیجه می گیریم که نباید از ظاهر دندان، در مورد پوسیدگی آن قضاوت کرد، زیرا در ظاهر ممکن است پوسیدگی کم به نظر برسد، ولی ممکن است به عصب رسیده باشد.

پس به طور منظم برای چک کردن دندان ها، نزد دندان پزشک خود بروید تا در مراحل اولیه یدرمان تشخیص داده شود.

اولین کاری که ما برای پُر کردن دندان انجام می دهیم، برداشتن پوسیدگی های دندان است. به شکل بالا دقت کنید.

مقدار برداشت پوسیدگی بیشتر از خود فضای پوسیده شده است. علت آن است که مینای موجود در بالای فضای پوسیدگی، UN SUPPORT بوده و باید برداشته شود. علت دوم این است که ما برای دسترسی به عمق پوسیدگی مجبوریم به اصطلاح دهانه ی این پوسیدگی کوزه مانند را باز کنیم.

تهیه حفره های دندان پزشکی قوانین خاصی دارد که تمامی دندان پزشکان در مورد آن آموزش کامل دیده اند. نترسید دندانتان را اضافی برنمی دارند!

بعد از برداشت کامل پوسیدگی، ته حفره را چک می کنیم که روی عصب دندان باز نشده باشد. در صورتی که مطمئن شدیم که عصب دندان باز نیست، از موادی برای حفاظت عصب دندان(روی قسمت هایی که نزدیک عصب است)، استفاده می کنیم(همانند شکل بالا).

این مواد به دو علت استفاده می شوند:

1- عصب دندان را از تحریکات مختلف حرارتی حفاظت می کنند.

2- این مواد حاوی یون هایی است که عصب دندان را برای ساخته شدن مجدد تحریک می کنند و این برای استحکام عاج باقی مانده ی زیر پُر کردگی مفید است.

در مرحله ی آخر دندان را با آمالگام پُر می کنیم. آمالگام ماده ای است که ساختمان اصلی آن را نقره و جیوه تشکیل می دهد.

زمانی شایع کرده بودند که جیوه ی موجود در آمالگام برای بدن مضر است، در حالی که اصلا اینطور نیست. ما دندان پزشکان علت این شایعات را می دانیم، شما فکر خود را مشغول آن نکنید.

همین قدر بگویم که برای دندان های خلفی هنوز هم بعد از گذشت 100 سال ماده ای مناسب تر از آمالگام ساخته نشده است. البته تلاش های زیادی برای استحکام بخشیدن به مواد همرنگ دندان انجام می شود، ولی هنوز در مقایسه با آمالگام، عقب هستند.

منبع : WWW.IRANDENTIST.INFO

خیلی از شماها حداقل یک بار عصب کشی را تجربه کرده اید. معمولا کسی که کارش به عصب کشی می رسد، قبل از آن یک دوره درد دندان را تحمل کرده است و معمولا خود مراحل عصب کشی هم ممکن است همراه با درد باشد. در نهایت بعد از عصب کشی هم ممکن است چند روزی درد داشته باشیم. همه این موارد باعث می شود که عصب کشی یاد آور درد برایمان باشد.

من طی این 12 سال مطب داری دریافته ام که بیماران درباره ی عصب کشی و مراحل اجرای آن ابهامات زیادی دارند. لذا در مطب سعی می کنم در طی انجام کار، بیماران را با مسائل پیرامون آن آشنا کنم. در این مطلب هم سعی کرده ام مراحل مختلف عصب کشی را برای شما توضیح دهم. (روی تصاویر کلیک کنید تا آنها را واضح تر مشاهده کنید.)

1- تصویر بالا دندانی را نشان می دهد که دچار پوسیدگی شده و به عصب رسیده است.

ورود میکروب ها به پالپ دندان باعث ایجاد التهاب در پالپ شده و این التهاب باعث افزایش حجم پالپ می شود. با توجه به اینکه پالپ دندان در یک محفظه بسته واقع شده، باعث افزایش شدید فشار داخلی آن می شود. این افزایش فشار، منجر به فشار آمدن به پایانه های عصب دندان شده و درد دندان شروع می شود.

علت افزایش درد دندان در شب این است که موقعی که دراز می کشیم، فشار داخلی پالپ دندان باز هم بیشتر می شود.

در زمان های قدیم سیخ داغ شده را به محل پوسیدگی وارد می کردند و دندان درد خوب می شد. علت آن بود که با سوراخ کردن سقف پالپ و جاری شدن خون، فشار داخل پالپ کاهش پیدا کرده و درد کم می شد.

ما هم در مطب، جلسه ی اول چنین کاری می کنیم، البته مُدرن تر و استریل تر؟! ما با بی حسی و فرز و توربین دندان پزشکی پالپ را باز کرده و پانسمان می کنیم و این کار باعث خوب شدن دندان درد می شود.

2- بعد از تمیز کردن و برداشتن پوسیدگی به کانال های داخل ریشه دسترسی پیدا می کنیم. این کانال ها باید از هر نوع بافت نرم و احتمالا میکروب پاکسازی شده و کانال ها فرم داده شوند. این کار به وسیله فایل ها انجام می شود. بعد از این مرحله کانال های ریشه، آماده پُر کردن می شود .

3- کانال های ریشه با موادی به نام گوتا پرکا پُر می گردد. این مواد سازگار با نسوج انسانی است و موادی همراه دارد که باعث مشاهده ی آن توسط رادیوگرافی می شود. در ضمن توانایی شکل پذیری و فشرده شدن را دارد.

تا این مرحله به دو بار رادیو گرافی نیاز است تا بتوان طول کامل ریشه دندان را اندازه گرفت و از پُر شدن کامل ریشه مطمئن شد. پُر کردن کامل دندان اهمیت به سزایی دارد و عدم مهر و موم شدم کامل ریشه، باعث شکست درمان ریشه دندان خواهد شد.

بعد از پُر کردن ریشه، معمولا دندان به دو علت پانسمان موقت می شود: اول اینکه این درمان ها وقت گیر است و معمولا بیمار خسته می شود. ثانیا این کارها احتمال درد و ناراحتی های بعد از عصب کشی را به همراه دارد.

بنابراین معمولا پُر کردن کامل دندان را به جلسه ی بعد و اطمینان از قطع شدن درد احتمالی، موکول می کنیم.

4- ترمیم تاج دندان های عصب کشی شده باید با دقت صورت بگیرد، چون هم نسج دندانی زیادی تخریب شده و هم به علت عصب کشی دندان خشک و شکننده می شود.

بیماران متعددی را سراغ دارم که بعد از عصب کشی به آنها توصیه کردم دندان خود را روکش کنند، ولی به علت سهل انگاری، بعد از مدتی دندانشان تحت فشار، شکسته و در نهایت کشیده شده است.

معمولا ضایعات نوک ریشه و آبسه ی احتمالی با یک درمان خوب ریشه بهبودی پیدا می کند.

منبع : WWW.IRANDENTIST.INFO

بدون شک استفاده منظم از فلوراید اهمیت حیاتی در کنترل و پیشگیری از پوسیدگی دندان در  تمامی افراد دارد، گرچه عمده تأثیر آن مربوط به دوران کودکی و قبل از رویش کامل دندان‌های دائمی است.

فلوراید از چند راه باعث افزایش مقاومت دندان می‌شود:

- فلوراید جذب شده، وارد عاج و مینای دندان‌های رویش نیافته می‌شود، با ساختمان عاج و مینای دندان ترکیب می‌شود و ترکیب جدیدی حاصل می‌شود که نسبت به اسید تولید شده توسط باکتری‌های مولد پوسیدگی مقاوم‌تر است.

- به علاوه فلوراید جذب شده به داخل بزاق ترشح می‌شود و اگر چه غلظت آن کم است اما در توده باکتری‌ها انباشته می‌شود و سبب کاهش تولید اسید میکروبی و افزایش معدنی شدن مینا می‌شود.

- در عین حال فلوراید بزاق، وارد مینای دندان‌های تازه روئیده شده و باعث افزایش آهکی شدن مینا و کاهش آسیب‌پذیری نسبت به پوسیدگی می‌گردد.

همان‌گونه که کاربرد موضعی فلوراید در پیشگیری از پوسیدگی‌های جدید مؤثر است، در توقف یا کند کردن روند پیشروی پوسیدگی‌های فعال اولیه نیز تأثیر دارد. همچنین فلوراید موضعی، قدری خواص ضد میکروبی هم دارد.

در حال حاضر دهان‌شویه‌های فلورایددار(مثل همان دهان‌شویه‌هایی که در حال حاضر در مدارس استفاده می‌شود) در کنار ژل‌ها و خمیر دندان‌های فلورایددار و چند محصول دیگر در دسترس قرار دارد و باعث عملکرد موضعی فلوراید می‌شود، اما مطالعات نشان می‌دهد که افزودن فلوراید به آب همگانی مؤثرترین روش کاهش پوسیدگی دندان، به خصوص در سطح وسیع جامعه است، زیرا غیر از تأثیر وسیع آن، بر خلاف روش‌های انفرادی موضعی، در بدن نیز جذب عمومی داشته و می‌تواند وارد ساختار دندان‌های رویش نیافته شود.

تأثیر فلوراید آب بیشتر در دندان‌های دایمی محسوس است. به نظر می‌رسد در اغلب مناطق ایران میزان فلوراید آب در حد لازم و حتی بالاتر از حد مجاز باشد، گرچه متأسفانه تحقیقات جامع و کاملی در مورد میزان فلوراید آب مناطق مختلف ایران در دسترس نیست.

در نتیجه کاربرد موضعی فلوراید برای کودکان و نوجوانان در مطب‌های دندان پزشکی اکیداً توصیه می‌شود. دندان پزشک بعد از تعیین میزان استعداد ابتلای بیمار به پوسیدگی و احیاناً انجام درمان‌های لازم اولیه مثل حذف پوسیدگی‌ها، درمان با فلوراید را انجام می‌دهد.

دهان‌شویه‌های فلورایددار یکی از روش‌های موضعی استفاده از فلوراید است که هم‌اکنون نیز طرح همگانی استفاده از آن در مدارس کشور در حال اجراست. این طرح به صورت استفاده ی یک روز در هفته از دهان‌شویه توسط دانش‌آموزان با نظارت مسئولان مدارس انجام می‌شود، اما در مورد روش استفاده صحیح آن حرف و حدیث‌های زیادی وجود دارد که پرداختن به آنها در این مجال مختصر نمی‌گنجد. اما یک نکته فرعی این که استفاده از هرگونه دهان‌شویه فلورایددار برای کودکان زیر 6 سال ممنوع است، مگر این  که توسط دندان پزشک تجویز شده باشد.

یکی از چالش‌های مهم، تجویز مکمل‌های فلوراید در خانم‌های باردار است. در منابع علمی، مدرک معتبری در زمینه ارزش تجویز مکمل خوراکی فلوراید برای مادران باردار، حتی در مناطقی که آب فاقد فلوراید است، وجود ندارد.

گرچه مصرف این مکمل‌ها توسط اداره غذا و داروی آمریکا برای مادران باردار ممنوع اعلام شده، اما این مکمل‌ها برای جنین به هیچ وجه خطرناک نیستند. گرچه در سال‌های اخیر برخی محققان ثابت کرده‌اند که فلوراید از راه جفت به جنین منتقل ‌می‌شود، اما مقدار فلوراید منتقل شده نامشخص است.

در عین حال محققان توافق دارند که وقتی جنین در معرض فلوراید قرار می‌گیرد، قدری فایده پیشگیری از پوسیدگی به دندان‌های شیری می‌رسد گرچه این تأثیر بسیار اندک است.

از سوی دیگر جذب بیش از حد فلوراید توسط بدن، به خصوص در مناطقی با فلوراید آب بالا، می‌تواند منجر به فلوروزیس دندانی (دندان‌های خال دار) شود. در این حالت مینای دندان رنگ سفید گچی یا قهوه‌ای مات و یا حالتی  مغره‌دار به خود می‌گیرد. این وضعیت بیشتر در دندان‌های دایمی دیده می‌شود. این مشکل در صورت تأیید توسط دندان پزشک به راحتی با روش‌های ترمیم همرنگ دندان قابل تصحیح است.

دکتر علیرضا آشوری

شما زمانی می توانید از بوی بد دهانتان جلوگیری کنید که علت آن را بدانید.

علل ایجاد بوی بد دهان:

- در 90 درصد موارد این بوی بد به علت آلوده بودن محیط دهان است. جرم هایی که به علت وجود باکتری در دندان شما تشکیل می شود، علت عمده ی بوی بد دهان است.

- گاهی اوقات وجود عفونت یا اشکالی در ریه ها باعث ایجاد این بوها می شوند.

- سریع خوردن غذا یکی دیگر از علل این مشکل معرفی شده است.

- بوی موادی همچون سیر یا پیاز می تواند از طریق خون وارد ریه ها شود و بوی بد دهان را پدید آورد.

- کشیدن سیگار و قلیان نیز یکی دیگر از مقصران این ماجراست.

- چرک سینوس ها یا دیابت نیز مسبب بوی بد دهان شناخته شده اند.

چند راه برای جلوگیری از بوی بد دهان:

* دهان خود را تمیز نگه دارید؛ این به معنی دو بار مسواک زدن و استفاده از نخ دندان در شبانه روز است. باقیمانده ی غذا میان دندان های شما که سبب تشکیل باکتری می شود، تنها با نخ دندان بیرون می آید.

* زبان خود را نیز تمیز نگه دارید. پس از هر بار مسواک زدن زبانتان را هم خیلی آرام با مسواک بشویید که محل رشد باکتری ها نشود.

* دهانتان را مرطوب نگهدارید. بزاق دهان ضد عفونی کننده ی خدادادی است و بوی بد دهان در اول صبح به علت کم شدن ترشح بزاق است.

* دهانتان را بشویید. پس از هر بار غذا دهانتان را آب بکشید، زیرا چرخیدن آب در دهانتان می تواند غذاهای باقیمانده را از دهانتان خارج کند.

* نعناع بجوید. گر چه خوشبو کننده های دهان سبب ریشه کن شدن بوی بد دهان نمی شوند، اما برای دقایقی می توانند آن را از بین ببرند.

* خوراکی هایی که از اجتماع باکتری جلوگیری می کنند، مانند هویج، بادام زمینی یا پنیر کم چرب را برای میان وعده ی خود انتخاب کنید.

این روش ها برای جلوگیری از بیشتر شدن بوی بد دهان موثرند، اما بهترین راه برای از بین بردن آن پیدا کردن علت اصلی است.

المیرا صدیقی

برای سفید كردن دندان‌ها از دو ماده پراكسید هیدروژن و كارباماید پراكساید استفاده می‌شود، كه سال هاست در دهان شویه‌هایی كه روزانه مصرف می‌شود، وجود دارند.

این مواد مورد تأیید جوامع دندان پزشكی هستند. اما توجه كنید گاهی برخی افراد به این مواد حساسیت دارند كه در این صورت اصلاً نباید با این مواد دندان ها را سفید كنند. برای این كه مطمئن شوید شما به این مواد حساسیت ندارید، از دندان پزشكتان بخواهید قبل از مصرف، این مواد را روی شما آزمایش كند.

نكته دیگر این كه ممكن است پس از سفید كردن دندان‌هایتان ‌«دچار حساسیت دندانی» شوید كه با نوشیدن چای داغ یا آب یخ و خوردن ‌بستنی و مواد غذایی ترش، دندان‌هایتان به صورت گذرا درد خواهند گرفت. معمولاً این حساسیت گذراست و می توان با فاصله انداختن بین جلسات درمانی، آن را بهبود بخشید. پس از اتمام دوره‌ درمانی، اگر همچنان حساسیت دندان های شما  به جا مانده بود، می‌توانید از خمیردندان ضد حساسیت استفاده كرده و آن را جایگزین خمیر دندان معمولی‌تان كنید.

به هر حال حساسیت دندانی یكی از عوارض سفید كردن دندان‌هاست كه شاید به آن گرفتار شوید.

چند درجه روشن‌تر؟

«اگر دندان‌هایم را سفید كنم، چند درجه روشن‌تر می‌شوند؟»

این شاید اولین سئوالی است كه از دندان پزشك می‌پرسید. در تبلیغات بسیاری از محصولات سفیدكننده دندان می‌بینیم كه ادعا می‌كنند، با یك بار استفاده از آن محصول، دندان‌های شما تا 9 درجه روشن‌تر می‌شوند، ولی این بیشتر یك فریب تبلیغاتی است تا واقعیت. معمولاً این محصولات، پس از هر بار استفاده، فقط 2 تا 3 درجه دندان‌ها را سفیدتر می‌كنند.

برای این كه بفهمید رنگ دندان‌هایتان، چقدر سفیدتر شده است، باید رنگ آنها را قبل و بعد از درمان، ثبت كنید. متأسفانه هنوز سیستم استانداردی در دندان پزشكی برای مشخص كردن رنگ دندان‌ها وجود ندارد و رایج‌ترین وسیله‌ای كه در مطب‌های دندان پزشكی استفاده می‌شود، نمونه رنگ "وایتا (Vita)" است. در این نمونه رنگ، رنگ دندان‌ها به 4 گروه تقسیم می‌شود:

A(قهوه‌ای مایل به سرخی)، B(زرد مایل به سرخی)، C(خاكستری) و D (خاكستری مایل به سرخی).

در هر یك از این 4 گروه، 4 یا 5 نوع تیرگی و روشنی وجود دارد. دندان پزشك به شما كمك خواهد كرد، رنگ دندان‌تان را قبل و بعد از درمان، با مقایسه با نمونه رنگ تعیین كنید و متوجه شوید، سفید كردن دندان‌ها، چند درجه دندان هایتان را روشن‌تر كرده است. جالب است بدانید، همه دندان‌های شما یك رنگ نیستند، معمولاً دندان های جلویی روشن‌تر و دندان‌های آسیا تیره‌ترند. هدف اصلی از سفید كردن دندان ها این نیست كه به روشن‌ترین درجه برسیم، بلكه دندان هایتان را باید تا درجه‌ای روشن كنید كه با رنگ چهره شما هماهنگی داشته باشد.

سفید كردن دوباره 

شما نباید تصور كنید یك بار كه دندان هایتان را سفید كردید، تا مدت‌ها دیگر به سفید كردن آنها احتیاج نخواهید داشت. سفید كردن دندان‌ها اثرات همیشگی ندارد. دندان ها معمولاً یك سال یا بیشتر سفید باقی خواهند ماند و حفظ نتایج درمانی به این بستگی دارد كه شما پس از سفید كردن دندان هایتان، چقدر توصیه‌های ایمنی را رعایت كنید.

نوشیدن زیاد قهوه و چای، كشیدن سیگار، استفاده از نوشابه‌های رنگی و عدم توجه به بهداشت دهان، از عواملی هستند كه تمام زحمت‌های شما را بر باد می‌دهند و دندان‌هایتان را در مدت زمان كوتاهی پس از سفید كردن، به رنگ اولیه خود باز می‌گردانند.

سفید كردن دندان؛ هرگز

دوست دارید بدانید چه كسانی نباید دندان هایشان را سفید كنند؟ حقیقت این است كه سفید كردن دندان‌ها برای بعضی افراد جواب نمی‌دهد و یا حتی خطرناك و مضر است.اگر مینا و یا عاج دندان‌های شما به صورت مادرزادی دارای نواقصی بوده و بد ساخته شده باشند، بعید است بتوانید با این تكنیك به رنگ دلخواهتان برسید، شما باید دندان هایتان را لامینیت كنید.

خانم‌های باردار یا شیرده نیز بهتر است سفید كردن دندان ها را به بعد از دوران بارداری یا شیردهی موكول كنند.

به طور كلی دندان‌هایی كه رنگشان زرد، نارنجی و قهوه‌ای است به درمان پاسخ بهتری می‌دهند، ولی دندان هایی كه رنگ زمینه‌ای آنها خاكستری یا آبی است، چندان سفید نمی‌شوند.

اگر دندا نهای شما شدیداً تغییر رنگ پیدا كرده است، معمولاً فقط با سفید كردن دندان‌ها، به رنگ دلخواهتان نخواهید رسید.

هشت توصیه ی مفید:

1 - ژل سفید كننده را فقط به مقدار تجویز شده، درون قاشقك بریزید. تصور نكنید با مصرف بیشتر، دندان ها زودتر و بیشتر سفید می‌شوند.

2 - در مواقعی كه قاشقك حاوی ژل سفیدكننده در دهانتان است، از مصرف مایعات و غذاها خودداری كنید.

3 - زمان تجویز شده را دقیقاً رعایت كنید.

4 - از فشردن قاشقك حاوی ژل با فشار دندان‌های فك مقابل یا با دست اجتناب كنید.

5 - در طول درمان، از خوردن آشامیدنی‌ها و موادغذایی رنگی مانند قهوه‌، چای، انواع كولاها، سبزی و انواع سس‌های رنگی دوری كنید.

6 - سیگار نكشید و از خوردن میوه‌های ترش و اسیدی مثل مركبات و تنقلات مثل لواشك، تمبرهندی و قره‌قورت خودداری كنید.

7 - از همه مهم تر اینکه قبل از استفاده از مواد سفیدكننده و در روزهای بعد از آن، دندان هایتان را به خوبی مسواك بزنید و نخ بكشید.

8 - اگر قاشقكی كه دندان پزشك برای سفید كردن دندان هایتان در خانه به شما داده است، دقیقاً متناسب با فك‌های شما نیست با او تماس بگیرید تا آن را برایتان تنظیم كند. چون در غیر این صورت، مواد سفیدكننده از لبه‌های آن به لثه‌ها، لب و زبان شما رسیده و آنها را زخم خواهند كرد.

گلرخ ثریا

دندان‌های سفید، درخشنده و سفیدتر از ظروف چینی ستاره‌های هالیوودی از روی بیلبوردها، پوسترها و پرده ی سینما چشم افراد را خیره می‌كنند و فکر می کنند چه طور می‌توانند با آنها رقابت كنند؟

البته سفید كردن دندان ها با کمک دندان پزشك‌ها، مواد سفیدكننده‌ و خیل عظیم داروهایی كه بدون نسخه هم فروخته می‌شوند، برای همه ی افراد میسر است. سفیدكننده‌ها، آدامس‌های ضدپوسیدگی، ژل‌ها، حتی خمیر دندان‌ها و دهان‌شویه‌های درخشان‌كننده، وسوسه‌های معمول بسیاری از افراد هستند.

مواد سفید‌كننده دندان، امروزه جزو مواد آرایشی هستند كه میزان تقاضا برایشان در صدر مواد دیگر است؛ علاوه بر این كه رواج و محبوبیت این مواد هر لحظه در حال صعود است. بیرون از مطب دندان پزشكان، استفاده از آنها هر لحظه عمومی‌تر می‌شود.

البته استفاده از آنها محدود به افراد خاصی نیست؛ «جیمی بركرت» دانشجوی 23 ساله نیویوركی، معتقد است در این مورد دچار اعتیاد و عقده روحی شده است: «دندان‌های بسیار سفیدی دارم، اما هنوز فكر نمی‌كنم به اندازه كافی سفید باشند.»

او با استفاده از نوارهای باریك سفید‌كننده، تقریباً یك سال است كه لبخند درخشانی دارد. اگرچه به نظر می‌رسد سفید كردن دندان برای میلیون‌ها آمریكایی، توانسته ارضا ‌كننده و موفقیت‌آمیز باشد تا بتوانند اعتماد به نفسشان را ارتقا دهند و سن‌شان را مخفی نگه‌ دارند، اما برخی هم دریافته اند كه این كار رنج و زحمت نیز به همراه دارد. از آن بدتر این كه، كسانی كه به میزان زیاد از سفیدكننده‌های دندان استفاده می کنند، ممكن است آسیب جدی در انتظارشان باشد.

«ایرن اشمایگل»، رئیس انجمن دندان‌سازی زیبایی آمریكا می‌گوید: «افرادی وجود دارند كه فكر می‌كنند هرگز نمی‌توانند به حد كافی دندان‌های سفیدی داشته باشند. مواردی داشته‌ام كه دندان افراد نیاز به روت‌كانال پیدا كرده، چون بیش از حد دندان‌هایشان را سفید كرده بودند و بافت‌ها آسیب دیده بود.

با ساییدن مقداری از مینای دندان، دندان‌های شما نیمه‌شفاف، مات و غیر طبیعی خواهند شد. احتمال دارد به آبی یا آبی خاكستری نیز تغییر رنگ دهند.»

البته ماجرا به پوسیدگی‌های مشهود و قابل درمان خاتمه نمی‌یابد، بعد از آن سوزش هم آغاز می‌شود. نتایج یك مطالعه نشان داد، نیمی از افرادی كه دندان‌هایشان را سفید كرده‌اند، نوعی حساسیت نسبت به مواد سفید‌كننده را تجربه كرده‌اند؛ از خارش ملایم لثه گرفته تا سوزش شدید لثه ها.

یك شهروند 32 ساله آمریكایی اهل سانفرانسیسكو بعد از انجام جلسات سفید كردن، كه در آنها از ژل‌های مخصوصی استفاده می‌شده، مجبور شده مثل نقل و نبات از مسكّن استفاده كند. اگرچه اذعان دارد كه تجربه خوشایندی را پشت سر نگذاشته، اما پشیمان نیست و می گوید: «دوست دارم حتی با خرج مقدار قابل توجهی پول، هر چه بیشتر ظاهر مناسبی پیدا كنم.»

شاید مسئله اینجاست كه متأسفانه ما فكر می‌كنیم «متناسب» بودن خیلی دور از دسترس است. به عنوان مثال، «جیمی» هر وقت احساس نیاز برای رتوش سفیدی دندان‌هایش می‌كرده، مقدار بیشتری از مواد سفید‌كننده را به كار می‌برده است. اولین «رتوش» سفیدكاری دندان‌هایش را سه ماه بعد از دوره دو هفته‌ای درمان انجام داد، در حالی كه گفته می‌شود یك دوره سفیدكاری باید برای یك سال دوام داشته باشد.

علیرغم این وضع، او اصلاً نگران حفظ سلامتی دندان‌هایش نیست: «من و هم‌اتاقی‌هایم همیشه شوخی می‌كنیم كه دندان‌هایمان وقتی 32 ساله شویم، یك به یك كاملاً ریخته‌اند و مجبوریم از دندان‌ مصنوعی استفاده كنیم. اما این موضوع واقعاً مرا پریشان و ناراحت نمی‌كند. ترجیح می‌دهم در هر صورت دندان‌های بسیار سفیدی داشته باشم.»

«مارتین زاش»، رئیس آكادمی دندان پزشكی و دندان‌سازی آمریكا، اطمینان می‌دهد كه در این موارد دندان‌هایتان نمی‌ریزد: «همه مواد و محصولاتی كه در دندان پزشكی استفاده می‌شوند و تقریباً اكثر تولیداتی كه بدون نسخه نیز فروخته می‌شوند، ایمن و سالم هستند.تعداد كمی از تولیدات نیز اسیدی هستند و استعمال مفرط محصولات اسیدی احتمال پوسیدگی و ضایعات دیگر را افزایش می‌دهد.»

او پیشنهاد می‌كند حتی پیش از استفاده از محصولاتی كه بدون نسخه فروخته می‌شوند حتماً با یك دندان پزشك مشورت کنید، چون كسانی كه این كار را به تنهایی انجام می‌دهند، ممكن است بیش از حد به آن بپردازند: «طبیعی است كه پس از اولین اثر داروها، دندان‌هایتان بهتر به نظر می‌آیند، بنابراین بیشتر استفاده می‌كنید؛ بدون آن كه بدانید چه زمانی باید مصرف را متوقف كنید.»

اما اصولاً چرا ما می‌خواهیم دندان‌هایمان از سفیدی شبیه سرویس‌های بهداشتی شوند؟! بعضی‌ها بازیگران سینما را مسئول می‌دانند كه: «دندان‌های بی‌عیبی دارند. وقتی به طور مستمر و دائماً آنها را می‌بینیم، این فكر به ذهن می‌آید كه دندان‌های ما بی‌عیب و كامل نیستند.»

سوی دیگر ماجرا این است كه آیا این ظاهر اغواكننده كه ما را به سمت درمان و دارو می‌كشاند، واقعی است؟!

«ویكتوریا پیتز»، استادیار جامعه شناسی، می‌گوید: «آنچه كه در بسته‌های دارو به روح ما فروخته می‌شود تصویر لبخند هنرپیشه‌های هالیوودی است! اما این لبخندهای ظاهری هالیوودی پر از لایه و روكش است و واقعی نیست.

آنها واقعاً دندان‌هایشان را سفید نمی‌كنند و شما حقیقیت دندان‌هایشان را نمی‌بینید. شاید بپرسید: «پس ما به دنبال خیالی واهی هستیم؟» متأسفانه پاسخ به شما این است: «بله، كاملاً!»

البته یك نگاه اجمالی به تاریخ نشان می‌دهد دندان‌های سفید، حتی پیش از ظهور لبخندهای فریبنده هالیوودی و دوره‌های چندین میلیون‌ دلاری سفید كردن دندان، مورد بحث و توجه بوده است.

«اسكات اسوانك»، دندان پزشك و موزه‌دار موزه ملی دندان پزشكی بالتیمور، می‌گوید: «بشر هزاران سال است كه این كار را انجام می‌دهد. یونانی‌ها معجون‌هایی برای سفیدی دندان داشتند و در آغاز رنسانس نیز اروپایی‌ها برای این كار موادی روی دندان‌هایشان می‌گذاشتند.» در واقع آن مواد، همین «كلوركس» امروزی است كه «مینای دندان را از بین می‌برد.» آنها برای مدتی دندان‌های سفیدتری داشتند و بعد از آن پوسیدگی شدید آغاز می‌شد.

سفید كردن دندان ها‌ رشد و پیشرفت داشته است. به هر حال تمایل و علاقه ما برای داشتن ظاهری زیبا، همیشه باقی خواهد ماند، ولی بهتر است برای هر درمانی، جوانب آن را بیشتر بسنجیم؛ قبل از این كه عملاً به روكش‌های لبخند هالیوودی رو بیاوریم!

مترجم : فرزانه فخریان

منبع: Msnbc، دسامبر 2006

آفت‌ دهان (Canker sores)‌عبارت‌ است‌ از زخم های‌ دردناکی‌ که‌ در مخاط‌ دهان‌ به‌ وجود می‌آیند. آفت‌ دهان‌ سرطانی‌ نیست‌. آفت‌ دهان‌ ممکن‌ است‌ با عفونت‌ ناشی‌ از ویروس تب خال‌ اشتباه‌ گرفته‌ شود. این‌ نوع‌ زخم‌ می‌ تواند در هر دو جنس‌ رخ‌ دهد، اما در زنان‌ شایع ‌تر است‌.

آفت عود کننده، از مهم ترین نوع آفت هاست. زخم های عود کننده به طور معمول در دوران طفولیت تا بلوغ شروع می‌ شوند و بهبودی آن حدود 1 تا 4هفته طول می ‌کشد. زخم آفت معمولاً گرد یا بیضی بوده و یک حاشیه ی قرمز رنگ با مرکز زرد یا خاکستری دارد.

علل‌ و عوامل ایجاد کننده

علت واقعی این بیماری هنوز ناشناخته است. سابقه ی خانوادگی در یک سوم بیماران دیده می ‌شود. حدود 10 تا 20 درصد بیماران اختلالاتی مانند کمبود آهن یا فولیک اسید یا ویتامین B12 دارند. عواملی مانند هیجانات روحی، ضربه، قاعدگی، حساسیت های غذایی نیز در ایجاد این بیماری مؤثرند.

این بیماری همچنین در ایدز و به ندرت در کودکان همراه با گلو درد و تب و در بعضی از بیماری های دیگر دیده می ‌شود. با گذشت سن شدت بیماری کاهش یا بهبود می‌ یابد و تا کنون عامل عفونی برای این بیماری کشف نشده است. اما علل‌ زیر محتمل ‌تر به‌ نظر می ‌رسند: 

- استرس عاطفی‌ یا جسمانی‌، اضطراب‌، یا ناراحتی‌ و عصبی‌ بودن‌ پیش‌ از عادت‌ ماهانه‌

- آسیب‌ به‌ مخاط‌ دهان‌ در اثر خشن‌ بودن‌ دندان های‌ مصنوعی‌، غذای‌ داغ‌

- مسواک‌ زدن‌، یا کار دندان پزشکی‌

- آزردگی‌ و تحریک‌ ناشی‌ از غذاهایی‌ مثل‌ شکلات‌، غذاهای‌ ترش‌ و اسیدی‌ (سرکه‌، غذاهای‌ دودی‌)، آجیل‌ها یا چیس‌های‌ نمک‌ زده‌ شده‌

- عفونت های‌ ویروسی

علایم‌ شایع‌ آفت دهان‌

زخم ها کوچک‌، بسیار دردناک‌ و کم‌ عمق‌ هستند و توسط‌ یک‌ غشای‌ خاکستری‌ پوشیده‌ شده‌اند. حاشیه ی آنها توسط‌ یک‌ هاله ی قرمز پررنگ‌ احاطه‌ شده‌ است‌.

این‌ زخم ها می ‌توانند روی‌ لب‌ها، لثه‌ها، سطح داخل‌ی گونه‌ها، زبان‌، کام‌ و گلو ظاهر شوند. به‌ هنگام‌ حمله‌ ی آفت‌ معمولاً 3-2 زخم‌ به‌ وجود می ‌آیند، اما ظهور یک‌ باره ی 15-10 زخم‌ با یکدیگر، خیلی‌ بعید نیست‌.

زخم ها ممکن‌ است‌ در 3-2 روز اول‌ بسیار دردناک‌ باشند، به‌ نحوی‌ که‌ فرد موقع‌ خوردن‌ یا صحبت‌ کردن‌ دچار ناراحتی‌ ‌شود.

گاهی‌ قبل‌ از بروز زخم‌، برای‌ 24 ساعت‌ احساس‌ مورمور یا سوزش در دهان‌ وجود دارد.

انواع آفت

آفت یک بیماری شایع بوده و تا 20 درصد افراد را مبتلا می‌ سازد. در افرادی که سطح اقتصادی و اجتماعی بالاتری دارند شایع تر است و سه فرم عمده دارد:

آفت مینور

فرم مینور یا کوچک حدود 80 درصد موارد را شامل می ‌شود. این فرم عمدتاً در گروه سنی 10 تا 40 سال دیده شده و ناراحتی مختصری ایجاد می ‌نماید. زخم هایی بین 2 تا 4 میلی متر در لب‌ها ، گونه‌ها ، کف دهان و زیر زبان ایجاد می ‌شود. این زخم ها در لثه‌ها ، کام و روی زبان شایع نیستند.

تعداد زخم ها در یک زمان معمولاً کم بوده و بین 1 تا 6 عدد متغیر است. ضایعات طی 7 تا 10 روز بهبود می یابند، ولی با فواصل نامنظمی ممکن است عود کنند. زخم ها معمولاً گرد و یا بیضی هستند، ولی ممکن است خطی نیز باشند. رنگ زخم ابتدا زرد رنگ است، ولی به تدریج خاکستری می ‌شود. حاشیه ی زخم ملتهب و قرمز رنگ است و بهبودی، بدون بجا گذاشتن جوشگاه(جای زخم) صورت می‌ پذیرد.

آفت ماژور

فرم ماژور یا بزرگ حدود 10 درصد موارد را شامل می‌ شود. این زخم ها بزرگ تر بوده، عود بیشتری داشته، مدت بیشتری باقی می ‌ماند و از نوع مینور دردناک تر می ‌باشند. اندازه ی آنها ممکن است از یک سانتی متر هم بزرگ تر شود و در هر جای دهان، حتی روی زبان و کام نیز دیده شوند. تعداد آنها کم (معمولاً 1 تا 6 عدد) است و طی 10 تا 40 روز بهبود می ‌یابند. بهبودی آنها می ‌تواند، با بجا گذاشتن جوشگاه باشد.

فرم شبه تب خال

این فرم در سنین کمی بالاتر از فرم های قبلی دیده می شود و در خانم ها شایع تر است. این فرم به شدت دردناک بوده و آن قدر فواصل عود کم است که زخم تقریباً به طور مداوم وجود دارد. این فرم با ایجاد تاول های ریز شروع می ‌شود که سریعاً تبدیل به زخم های کوچک ( 2 میلی متری ) می ‌گردد. این ضایعات در هر جای دهان ممکن است باشند. این زخم ها بزرگ تر شده و به یکدیگر می ‌پیوندند تا یک زخم ‌بزرگ که طی 10 روز یا بیشتر بهبود می یابد، تشکیل می شود.

به دلیل شباهت ظاهری این نوع آفت به تب خال ، فرم شبه تب خال نام گرفته است، ولی دلیلی بر دخالت ویروس تب خال در این بیماری وجود ندارد.

ادامه دارد...

منبع: دانشنامه ی رشد

برای پیشگیری از بروز آفت‌ دهان‌ رعایت نکات زیر ضروری است:

- دندان های‌ خود را روزانه‌ حداقل‌ دو بار مسواک‌ بزنید و مرتب از نخ‌ دندان‌ استفاده‌ کنید تا تمیزی‌ و سلامتی‌ دهان‌ و دندان ها حفظ‌ شود.

- حتی ‌المقدور سعی‌ کنید استرس نداشته‌ باشید.

- از تماس‌ نزدیک‌ با افراد دچار عفونت خودداری‌ کنید.

- دقت‌ کنید که‌ آفت‌، بیشتر بعد از خوردن‌ چه‌ نوع‌ غذایی‌ رخ‌ می ‌دهد.

- از خوردن‌ غذاهایی‌ که‌ به‌ نظر باعث‌ آغاز حمله‌ می ‌شوند، خودداری‌ کنید.

درمان

- تنها راه درمان آفت راجعه (برگشت پذیر)، رعایت مواردی است که باعث صدمه و تحریک مخاط دهان می ‌شود، مثلا از مصرف غذاهای سفت و خشن مانند برنج برشته شده (ته دیگ) و یا مسواک زدن به طرز ناصحیح، خوردن گردو و غذاهای محرک خیلی سرد و خیلی داغ خودداری شود.

- همچنین بهتر است آزمایش هایی جهت اندازه گیری آهن خون و ویتامین B12 و اسید فولیک نیز داده شود تا چنانچه کمبودی از این لحاظ در بدن وجود دارد، برای همیشه برطرف گردد. اگر علائم دیگری مثل زخم در ناحیه ی تناسلی و مشکل چشمی یا مفصلی وجود نداشته باشد، موارد یاد شده کفایت می ‌کند.

- عموما بیماری در اکثر بیماران با گذشت عمر بهبود یافته یا دفعات عود کم می‌ شود. در صورتی که در یک فرد بالغ آفت شروع یا تشدید شود، بایستی به یک عامل زمینه‌ای مشکوک شویم.

- ابتدا بایستی بیماری هایی که آفت معمولاً به همراه ‌آنها دیده می ‌شود یا عوامل مستعد کننده ی عمومی برای ایجاد آفت رد شوند. درمان همیشه رضایت‌ بخش نیست، ولی رعایت بهداشت دهان و استفاده از دهان شویه ی تتراسایکلین، می تواند به بهبودی بیمار کمک نماید.

- در صورتی که ارتباطی بین بروز آفت با یک ماده ی غذایی( مثل گردو ، پسته و ... ) دیده می ‌شود، بایستی آن ماده ی غذایی از رژیم غذایی بیمار حذف شود.

- امکان‌ دارد توصیه‌ به‌ کشت‌ زخم شود تا بتوان‌ آفت‌ را از زخم‌ هرپسی (تب خال)‌ افتراق‌ داد، یا احیاناً اگر عفونت‌ باکتریایی‌ ثانویه‌ وجود داشته‌ باشد، آن‌ را تشخیص‌ داد.

- دهان‌ را روزانه‌ 3 بار یا بیشتر با محلول‌ نمک‌ (نصف‌ قاشق‌ چای خوری‌ نمک‌ در یک‌ لیوان‌ آب‌ حل‌ شود) شستشو دهید، البته‌ به‌ شرط‌ اینکه‌ خیلی‌ دردناک‌ نباشد.

- زخم ها را مرتباً با کمک‌ گوش‌ پاک‌ کن‌ یا چیزی‌ شبیه به‌ آن‌ که‌ آغشته‌ به‌ پراکسید هیدروژن 2درصد باشد، پاک‌ کنید.

- اگر آفت‌ در اثر خشن‌ بودن‌ دندان‌، بریس‌ یا دندان‌ مصنوعی‌ ایجاد شده‌ باشد، بایستی به‌ دندان پزشک‌ مراجعه‌ شود، زیرا تا زمانی‌ که‌ این‌ نوع‌ مشکلات‌ برطرف‌ نشود آفت‌ دهان‌ خوب‌ نمی ‌شود.

عواقب مورد انتظار:

اکثر زخم های‌ آفتی‌ بدون‌ برجای‌ گذاشتن‌ جوشگاه‌ در عرض‌ 2 هفته‌ خوب‌ می‌ شوند. حملات‌ مکرر آفت‌ شایع‌ هستند. آفت‌ ممکن‌ است‌ به‌ صورت‌ یک‌ زخم‌ حداکثر 3-2 بار در سال‌ تا بروز بدون‌ وقفه ی‌ چندین‌ زخم‌ در سال،‌ رخ‌ دهد.

داروها:

- بی ‌حس‌ کننده‌های‌ موضعی‌ برای‌ تخفیف‌ درد مناسب است.

- خمیر حاوی‌ یک‌ مشتق‌ استرویید به‌ همراه‌ تریامسینولون استوناید، اگر به‌ محض‌ شروع‌ زخم‌ مالیده‌ شود، می ‌تواند از بروز درد جلوگیری‌ کند.

- دارویی‌ که‌ برای‌ حمله‌ ی قبلی‌ آفت‌ تجویز شده‌ است‌ را نگاه‌ دارید. در صورت‌ بروز مجدد آفت‌، بلافاصله‌ آن‌ را مصرف‌ کنید. درمان‌ هر چه قدر زودتر آغاز شود، آفت‌ خفیف ‌تر خواهد بود.

رژیم غذایی:

محدودیتی برای آن وجود ندارد، مگر پرهیزاز غذاهایی که آفت را بدتر می کنند. هنگام بهبود آفت هر چه می توانید بیشتر مایعات بنوشید و یک رژیم غذایی متعادل داشته باشید.

برای تخفیف درد، مایعات را با نی بنوشید. مواد غذایی که کمتر باعث درد می شوند،عبارتند از: شیر،ژلاتین مایع، ماست و بستنی.

در این شرایط به پزشک مراجعه کنید:

- در صورتی که درجه ی حرارت بدنتان به 9/38 درجه سانتی گراد یا بالاتر برسد.

- اگر علی رغم درمان، آفت در عرض 3 روز بهبود نیابد.

- در صورتی که درد در حین درمان، تخفیف نیابد و قابل تحمل نباشد.

- اگر کودکی که دهانش آفت می زند، وزن کم کند.

منبع: دانشنامه ی رشد

حسابی خوابتان می آید و آماده‌اید در رختخواب شیرجه بزنید، ولی یك كار باقی مانده است و آن هم سر زدن به آخرین دوستی است كه در طول روز با او ملاقات می ‌كنید، "مسواك عزیز" را می ‌گویم. با بی‌ حوصلگی به دستشویی می ‌روید، خمیر دندان را روی مسواك می ‌گذارید و به جلوی تلویزیون برمی‌ گردید. در حالی كه غرق تماشای آخرین صحنه‌های فیلم هستید، دندان‌هایتان را تند تند مسواك می ‌زنید. فكر می ‌كنم یك دقیقه هم نمی‌ شود.

اگر از شما سوال كنند، كدام قسمت‌ از دندان‌ها یتان را مسواك زده‌اید، به یاد ندارید، چون در حالی كه غرق تماشای آخر فیلم بودید، مثل هر شب و به صورت خودكار، در كوتاه ‌ترین زمان ممكن دندان‌ها یتان را مسواك زده‌اید.

یك لحظه صبر كنید، حتما قبول دارید شما همین یك دست دندان را دارید و اگر هر یك از آنها را از دست بدهید، دندان تازه‌ای به جای آن رویش پیدا نخواهد كرد و باید تا آخر عمر با جای خالی آن كنار بیایید. از همین امشب با دندان‌ها یتان مهربان ‌تر باشید. لحظاتی را فقط به مسواك زدن اختصاص دهید، جلوی آینه بایستید و با این روش جدید دندان‌ها یتان را مسواك بزنید.

*‌ همیشه عادت كرده‌ایم از سطح جونده یا سطح "لپی گونه‌ای" دندان‌ها مسواك زدن را شروع كنیم، بنابراین بیشتر اوقات وقتی نوبت به سطح زبانی دندان‌ها می ‌رسد، یا دستمان خسته شده است و یا مسواك زدن این سطح از دندان‌ها را از قلم می‌ اندازیم.  بنابراین از امشب به بعد، اول سطح زبانی دندان‌ها، بعد سطح جونده و آخر از همه سطح گونه‌ای دندان‌هایتان را مسواك بزنید.

* پشت دندان‌های جلویی و پشت آخرین دندان‌های موجود در هر قوس فكی كه معمولاً دندا‌ن‌های عقل هستند، سرزمین‌های فراموش شده در دهان شما می ‌باشند كه مسواك كمتر به این سرزمین‌ها پا می ‌گذارد.

برای پاك كردن این سطوح، مسواكتان را به صورت عمودی گرفته و یك زاویه 45 درجه به آن بدهید. در این وضعیت موهای مسواك به این سطوح رسیده و می‌ تواند كاملا این سطوح را پاك كند. 

از همین امشب برای مسواك زدن از این روش جدید استفاده كنید.‌

بیمار) دختری 8 ساله دارم که با وجود رعایت بهداشت و سلامت دهان و دندان و استفاده مرتب از مسواک، دچار پوسیدگی های مکرر دندان و بوی بد دهان است. با توجه به توصیه دوستان و از آن جایی که در اکثر مدارس کشور طرح استفاده از دهان شویه ی فلوراید در دست اجراست، استفاده از این دهان شویه ها را آغاز کرده ایم. به نظر شما با استفاده از چنین شیوه ای، مشکل دخترم حل خواهد شد یا خیر؟

لطفاً توضیح دهید فلوراید چیست و استفاده از آن چه محاسنی دارد؟

در کنار مسواک زدن و استفاده از نخ دندان و رعایت بهداشت دهان و دندان، استفاده از مواد حاوی فلوراید موثرترین راه پیشگیری از ایجاد پوسیدگی های دندانی است.

کاربرد موضعی ماده درمانی فلوراید(تماس مستقیم آن با دندان ها) ساختمان دندان را نسبت به روند پوسیدگی مقاوم کرده و در پیشگیری از ایجاد پوسیدگی های جدید موثر است. از طرفی می تواند حتی باعث توقف یا کند کردن روند پوسیدگی های اولیه ایجاد شده روی دندان ها هم شود.

به چه صورت و چه روش هایی باید از فلوراید استفاده کرد؟

ما زمانی می توانیم بیش ترین فایده را از فلوراید ببریم که به چند صورت از مواد حاوی فلوراید استفاده کنیم: استفاده از خمیر دندان ها و دهان شویه های حاوی فلوراید در خانه یا مدرسه به همراه کاربرد ژل ها یا سایر مواد حاوی فلوراید در مطب های دندان پزشکی به طور هم زمان بیش ترین اثر را خواهد داشت.

استفاده از فلوراید از چه سنی باید شروع شود؟

هر چه درمان با فلوراید در کودکان زودتر شروع شود، کنترل پوسیدگی بیشتر است. ولی نکته حائز اهمیت این است که والدین محترم بدانند که از دهان شویه های فلوراید برای کودکان زیر 6 سال در منزل استفاده نکنند، چرا که این کودکان توانایی خارج کردن کامل دهان شویه از دهان خود را نداشته و احتمال بلع دهان شویه در این کودکان وجود دارد.

در ضمن توصیه می شود برای کودکان زیر 3 سال نیز از خمیر دندان های بدون فلوراید استفاده شود تا در صورت خوردن خمیر دندان، عارضه ای به وجود نیاید.

آیا استفاده از فلوراید اثرات سوئی دارد یا خیر؟

فلوراید وقتی به درستی مصرف شود کاملاً ایمن است. ولی خوردن غلظت های بالای فلوراید می تواند سبب تهوع و استفراغ یا ایجاد لکه هایی زرد- قهوه ای (فلوروزیس دندانی) روی دندان ها شود.

تا چه سنی باید از فلوراید استفاده کرد؟

محدودیت سنی خاصی در این رابطه وجود ندارد. استفاده موضعی از مواد حاوی فلوراید چه در خانه و چه در مطب برای تمام کودکان و نوجوانان توصیه می شود. حتی استفاده از مواد مختلف حاوی فلوراید برای بزرگسالان نیز خالی از فایده نیست.

آیا نیاز به تکرار استفاده از فلوراید هست یا یک بار استفاده کافی است؟

صد در صد فلوراید باید به طور مکرر استفاده شود. استفاده از دهان شویه های خانگی فلوراید، باید به صورت روزانه یا هفتگی انجام شود که بستگی به غلظت دهان شویه دارد. فلوراید تراپی در مطب دندان پزشک نیز هر 6 ماه یک بار باید تکرار شود.

البته در مورد کسانی که پوسیدگی های وسیع و درمان نشده دارند یا کسانی که مستعد پوسیدگی دندان هستند، این فاصله زمانی کوتاه تر شده و تکرار کاربرد فلوراید باید بیش تر شود.

بوی بد دهان یک مشکل عمده اجتماعی برای افراد دچار آن است و با اینکه فراورده‌های مختلفی برای درمان در داروخانه‌ها عرضه می‌شود، اما دانشمندان تازه شروع به شناسایی علمی این پدیده کرده‌اند.

به گزارش خبرگزاری رویترز، حدود 200 محقق از سراسر جهان در "کنفرانس بین‌المللی پژوهش درباره بوی بد دهان" در شیکاگوی آمریکا گرد آمدند. این محققان از رشته‌های مختلفی از دندان پزشکان، شیمی‌دانان و میکروب‌شناسان گرفته تا روانشناسان و حتی پژوهشگران بودند.

پژوهش‌های این کارشناسان از موثرترین رایحه‌های طبیعی مثل دارچین، برای درمان بوی بد دهان گرفته تا ساختن بینی مصنوعی برای تشخیص بوی بد دهان و رابطه بین ترکیب هوای بازدم و بیماری‌ها متفاوت بود.

دکتر کریستین وو پژوهشگری از کالج دندان پزشکی شیکاگو در این باره  گفت:‌ "قصد ما پیشبرد دانش در این زمینه است. در پژوهش‌های دندان پزشکی بوی بد دهان چندان مورد توجه قرار نگرفته است، چرا که بیماری وخیمی به حساب نیامده است. اما بوی بد دهان یک مشکل مهم است. هر کسی در زمانی از زندگی اش دچار آن بوده است."

در اغلب موارد بوی بد دهان هنگامی رخ می‌دهد که باکتری‌های درون دهان مواد پروتئینی را تجزیه می‌کنند و ترکیبات گوگرددار فراری را به وجود می‌‌‌آورند که هوای بازدمی را متعفن می‌کند. تصویر بالا باکتری های موجود در سطح زبان را نشان می دهد.

خشکی دهان ، پوسیدگی دندان، مصرف برخی داروها، مشکلات سینوس و حتی بیماری‌هایی مانند دیابت می‌توانند باعث بوی بد دهان شوند.

به گفته دکتر پاتریشیا لنتون از دانشکده دندانپزشکی دانشگاه مینه‌سوتا اغلب موارد این عارضه منشایی درون دهان دارد و در حدود 90 درصد موارد مشکل به زبان مربوط می‌شود.

او  می‌‌گوید:‌ "‌زبان گرم و مرطوب است و مانند انکوباتور (گرمخانه) بزرگی برای رشد باکتری‌ها عمل می‌کند."

به گفته لنتون رعایت بهداشت دهان بهترین وسیله معمول برای مقابله با بوی بد دهان است. او مسواک زدن و نخ کشیدن مرتب دندان‌ها، استفاده از وسایل پاک‌کننده زبان برای زدودن باکتری‌های عقب زبان و بالاخره شستن دهان با محلول‌های ضد باکتری را توصیه ‌می‌کند.

اما در برخی افراد بوی بد دهان مشکلی حقیقی نیست. به گفته دکتر لنتون 4 تا 17 درصد افرادی که برای درمان این عارضه مراجعه می‌کنند، فکر می کنند به این مشکل دچار هستند. این افراد در واقع به عارضه‌ای به نام "هالیتوفوبی" یعنی ترس مرضی از بوی بد دهان مبتلا هستند که زندگی روزمره آنها را مختل می‌کند.

دکتر لنتون در این باره می‌گوید:‌ "این عارضه در واقع نوعی اختلال روانی وسواسی- اجباری است و موارد مستندی از آن در ژاپن گزارش شده است که افراد مبتلا به خاطر آن خودکشی کرده‌اند."

آیا در حال حاضر که در اکثر مدارس کشور از دهان شویه های فلوراید برای دانش آموزان استفاده می شود، نیاز به استفاده از فلوراید در مطب هست یا خیر؟

این سوال بسیاری از والدین دانش آموزان است. بسیاری از پدران و مادران تصور می کنند که فرزند آن ها که در مدرسه از فلوراید استفاده می کنند نیاز به فلوراید تراپی در مطب ندارد.

در حالی که همان طور که قبلاً هم اشاره کردیم زمانی بیش ترین خواص فلوراید به دست می آید که به چند صورت فلوراید به طور هم زمان استفاده شود.

بنابراین استفاده از دهان شویه های فلوراید چه در مدرسه و چه در خانه، ربطی به فلورایدتراپی در مطب دندان پزشکی ندارد و هر دو در کنار هم بیش ترین فایده را خواهند رساند.

آیا راه پیش گیری دیگری غیر از فلوراید در مقابل پوسیدگی وجود دارد؟

بله. غیر از استفاده از مواد مختلف حاوی فلوراید در خانه و در مطب، یکی دیگر از راه های پیش گیری از پوسیدگی، گذاشتن موادی به نام فیشور سیلنت یا شیار پوش بر روی دندان ها توسط دندان پزشک می باشد.

این مواد چه هستند و چه کاری برای دندان انجام می دهند؟

همان طور که از اسمشان پیداست مواد شیار پوش، شیارهای موجود روی سطوح جونده دندان های آسیا را می پوشاند. این شیارها به دلیل این که بسیار باریک هستند و موهای مسواک به عمق آن ها نفوذ نمی کند محل خوبی برای تجمع مواد غذایی و میکروب های پوسیدگی زا بوده و لذا بسیار مستعد پوسیدگی هستند. شیار پوش ها با پر کردن و پوشاندن این شیارها از نفوذ میکروب ها و مواد غذایی و تجمع آن ها جلوگیری کرده و به این ترتیب از ایجاد پوسیدگی در سطوح جونده دندان ها جلوگیری می کند.

آیا می توان روی همه دندان ها این مواد را به کار برد؟

خیر. شیار پوش ها فقط روی سطوح جونده دندان های آسیا گذاشته می شوند، البته باید این دندان ها سالم باشند و شیارهای عمیقی داشته باشند و دارای هیچ پوسیدگی نباشند.

این مواد خوشبختانه هم رنگ دندان بوده یا در رنگ های زیبایی مثل صورتی یا سفید در بازار موجود هستند و لذا بر ظاهر دندان هیچ اثر بدی ندارند.

از آنجا که برای انجام این کار (گذاشتن شیار پوش) نیاز به تراش دندان و تزریق ماده بی حسی نیست، لذا این کار به راحتی در کودکان و نوجوانان قابل اجرا می باشد.

توصیه شما به والدین محترم در مورد استفاده از فلوراید چیست؟

با توجه به بحث های فوق می بینیم که ارزش پیشگیری چقدر بالا است. مطالعات به عمل آمده نشان داده اند هزینه ی روش های پیش گیری، یک دهم هزینه ی درمان است.

با توجه به این مساله، ما از والدین محترم خواهشمندیم با انجام موازین بهداشت دهان و دندان برای فرزندانشان و نیز انجام روش های پیشگیری از پوسیدگی های دندانی، دهانی سالم و دندان هایی عاری از پوسیدگی را به کودکان خود هدیه دهند.

درباره خشکی دهان و عوارض آن در مقالات مختلف و نشریات گوناگون، مطالبی به رشته تحریر در آمده است.

اگر بخواهیم به اختصار به این امر بپردازیم، باید به وجود سه دسته غده مترشحه بزاق در دهان انسان اشاره كنیم که به دلایل گوناگون از جمله بیماری‌های روماتیسمی، داروها، مشکلات عصبی، روحی و روانی و بیماری‌هایی همچون دیابت و فشار خون، تولید بزاق در آنها با اشکال مواجه می شود.

کمبود ترشح بزاق در دهان سبب بروز اختلالات شدید دهان و دندان از قبیل التهاب لثه ها، زخم‌های دهانی، از بین رفتن پرزهای زبان، احساس نكردن مزه غذا، درد در هنگام تکلم یا غذا خوردن، عفونت های دهانی، بوی بد دهان، پوسیدگی شدید دندان‌ها و اختلال تنفس می شود.

این عوارض و در ادامه آن سوء تغذیه و افسردگی و گوشه‌گیری، سبب افت شدید کیفیت زندگی بیمار می شود.

اما اینکه از کجا بفهمیم مبتلا به خشکی دهان هستیم تا برای یافتن چاره ی آن به پزشک مراجعه کنیم، بحث بسیار دقیقی است. پزشکان در بررسی بیمار مبتلا به خشکی دهان روش‌های تخصصی متعددی دارند که در این مقال نمی گنجد، ولی برای بررسی احتمال خشکی دهان می توان به این پرسش ها توجه كرد. پاسخ های مثبت 1 امتیاز و پاسخ های منفی امتیازی ندارند.

در پایان اگر امتیاز پاسخ دهنده از 3 بیشتر باشد، احتمال خشکی دهان در وی مطرح بوده و لازم است به پزشک مراجعه و از جایگزین‌های بزاق و مرطوب کننده‌های دهان برای پیشگیری از بروز عوارض استفاده كند.

1- آیا به طور مکرر احتیاج به مرطوب کردن فضای درونی دهان دارید؟

2- آیا اغلب احساس تشنگی دارید؟

3- آیا شب هنگام و به وقت خواب، برای نوشیدن آب و رفع عطش مکرراً بیدار می شوید؟

4- آیا در بلع و جویدن غذا دچار مشکل می شوید؟

5- آیا به هنگام صرف هر وعده غذایی دهانتان خشک است؟

6- آیا در فرو دادن و بلع مواد غذایی مشکل دارید؟

7- آیا برای خوردن مواد غذایی خشک دچار مشکل هستید؟

8- آیا میزان بزاق دهانتان نسبت به گذشته کمتر شده است؟

9- آیا از لب‌های ترک خورده و خشک رنج می برید؟

10- آیا دهانتان خشک و بد بو است؟

11- آیا حس می‌کنید در احساس مزه غذا تغییری ایجاد شده است؟

12- آیا احساس سوزش در زبان خود می کنید؟

13- آیا در ادای کلمات دچار مشکل می شوید؟

14- آیا دچار مشکل در تنفس هستید؟

15- آیا دچار افزایش روزافزون پوسیدگی دندان یا تورم لثه ها شده اید؟

16- آیا در استفاده از دندان‌های مصنوعی دچار مشکل شده اید؟

17- آیا خود احساس می کنید بیشتر از راه دهان تنفس می‌کنید؟

شنیده اید که فلانی آن قدر خورد که دیگر نتوانست بخورد؟ این بیان مبالغه آمیز، حالا مصداق خودش را پیدا کرده است.

چرا که جدیدترین یافته‌های پزشکی نشان می‌دهد افرادی که اضافه‌وزن دارند، لثه‌هایشان را در معرض نابودی قرار می‌دهند و این یعنی از دست رفتن قدری از توان فرد برای خوردن!

به گزارش بی‌بی‌سی، در مطالعه‌ای که محققان دانشگاه بوستون انجام داده‌اند، رابطه بین اضافه‌وزن و چاقی با عفونت لثه در موش‌ها نشان داده شده و آنها می‌‌گویند تحقیقات بعدی، احتمالا می‌‌تواند چنین رابطه‌ای را در انسان‌های چاق هم نشان دهد.

در مطالعه این محققان، دو دسته موش با شرایط یکسان وراثتی، اما با وزن متفاوت انتخاب شدند.

به لثه‌های هر دو دسته، مقدار مشابهی از باکتری‌های عامل عفونت لثه تزریق شد. بعد از مدت زمان مشخصی، گسترش عفونت در موش‌های چاق خیلی بیشتر از موش‌های با وزن متعادل بود.

همچنین موش‌های چاق، مقدار بیشتری از استخوان‌های اطراف دندان‌شان را در اثر عفونت لثه از دست داده بودند؛ عارضه‌ای از عفونت لثه که می‌تواند باعث لق شدن دندان و نهایتا از دست دادن دندان سالم شود.

به گفته این محققان، حلقه ارتباطی بین چاقی و عفونت پیش رونده لثه، سرکوب سیستم ایمنی بدن است؛ به این معنی که چاقی و وضعیتی که می‌توان آن را وضعیت «پیش دیابتی» نامید، باعث تولید موادی می‌شود که عملکرد دستگاه ایمنی بدن را مختل می‌کند.

کم شدن توان دفاعی بدن در دستگاه ایمنی هم همانا و اجازه گسترش و تکثیر عوامل عفونی همان. بررسی مواد شیمیایی که مسئول دفاع بدن هستند، در خون این موش‌ها هم این فرضیه را تا حد زیادی تایید می‌کند.

به گفته این محققان، این ساز و کار احتمالا می‌تواند میزان بالاتر شیوع انواع سرطان‌ را در میان افراد چاق هم توجیه کند. چون تکثیر خارج از قاعده سلول‌های سرطانی شده هم، ناشی از پایین آمدن و ضعف دستگاه ایمنی بدن در شناسایی و از بین بردن آنهاست.

یک شاهد دیگر برای این برداشت، افزایش شیوع برخی سرطان‌ها، مانند سرطان لوزالمعده در افرادی است که دچار عفونت‌های مکرر لثه هستند.

محققان از کنار هم گذاشتن این مطالعات به این نتیجه رسیده‌اند که احتمالا وجود این عفونت‌ها می‌ تواند نشانگر سرکوب مزمن سیستم ایمنی فرد باشد، بنابراین باید جدی‌تر گرفته شود. مطالعات دیگری که در سال 2005 انجام شد، نشان‌دهنده خطر دیگری است که عفونت‌های لثه در پی دارند.

محققان دانشگاه کلمبیای نیویورک در آن سال به این نتیجه رسیده بودند که وجود عفونت‌های لثه می‌تواند زنگ خطری باشد برای ابتلای فرد در آینده نزدیک به بیماری‌های قلبی.

جزئیات بیشتر این مطالعه در نشریه «گردش خون»، شماره فوریه چاپ شد.

نتایج این مطالعه جدید، در آخرین شماره نشریه « پیشرفت‌های آکادمی‌ ملی علوم آمریکا» منتشر شده و اهمیت آن، در شیوع بالایی است که این هر دو بیماری دارد؛ عفونت‌های لثه و چاقی.

از شیوع بالای چاقی، به خصوص در جوامع توسعه ‌یافته چیزی نمی‌گوییم، اما یادآوری می‌کنیم که هم ‌اکنون در سراسر دنیا، نزدیک به 40 درصد بزرگسالان دچار عفونت‌های پریودنتال هستند که می‌تواند نشانه افت توانایی دفاعی آنها در برابر انواع عفونت‌های دیگر یا سرطان‌ها باشد.

شرح بیماری 

دندان‌ قروچه‌ عبارت‌ است‌ از عادت‌ ساییدن‌ دندان‌ها. عنوان‌ قروچه‌ معمولاً در خواب‌ رخ‌ می ‌دهد، ولی‌ ساییدن‌ یا كوبیدن‌ دندان‌ها در طول‌ روز نیز شایع‌ است‌. دندان‌ قروچه‌ مداوم‌ ممكن‌ است‌ باعث‌ خوردگی‌ لثه‌ها و استخوان‌های‌ حمایت‌ كننده‌ از آنها در دهان‌ شود.

علایم‌ شایع‌

انقباض‌ فراوان‌ عضلات‌ در یك‌ طرف‌ صورت‌

صداهای‌ آزاردهنده‌ دندان‌ قروچه‌ در شب‌. این‌ صداها ممكن‌ است‌ چنان‌ بلند باشند كه‌ دیگران‌ را از خواب‌ بیدار كند.

آسیب‌ به‌ دندان‌ها، لثه‌ و استخوان‌ حمایت ‌كننده‌ (در معاینه‌ دندان‌، واضح‌ است‌).

سردرد

علل‌

اضطراب‌

تلاش‌ ناخودآگاه‌ برای‌ تصحیح‌ اشتباه‌ در "گاز زدن‌" (تماس‌ بین‌ دندان‌های‌ فوقانی‌ و تحتانی‌ در هنگام‌ بسته‌ بودن‌ فك‌ها)

عوامل تشدید كننده بیماری 

استرس‌، اضطراب‌ یا الكلیسم‌

پیشگیری‌

در صورت‌ امكان‌ از وضعیت‌های‌ استرس‌زا پرهیز كنید.

عواقب‌ مورد انتظار

معمولاً با درمان‌ ظرف‌ 6 ماه‌ قابل‌ علاج‌ است‌.

عوارض‌ احتمالی‌ 

بدون‌ درمان‌ ممكن‌ است‌ دندان‌ها، استخوان‌ها و لثه‌ در اثر فشار ساییدگی‌، خورده‌ یا شكسته‌ شوند.

اصول‌ كلی‌ درمان‌

- شناسایی‌ مشكل‌ به‌ وسیله‌ بیمار و تلاش‌ آگاهانه‌ برای‌ ترك‌ عادت‌

- مراقبت‌ دندان پزشك‌

- دندان پزشك‌ شما ممكن‌ است‌ برای‌ پیشگیری‌ از دندان‌ قروچه‌ در هنگام‌ خواب‌، یك‌ پروتز محافظ‌ شب‌ بسازد و آن‌ را در دهان‌ شما كار بگذارد. یك‌ پروتز محافظ‌ شب‌ شامل‌ اسپلینت‌های‌ متحركی‌ است‌ كه‌ روی‌ دندان‌ها قرار می ‌گیرند تا فشار ناصحیح‌ گاز زدن‌ را بردارند.

- آموزش‌ بازخورد زیستی‌ یا مشاوره‌ برای‌ آموختن‌ روش‌هایی‌ جهت‌ كنار آمدن‌ مؤثرتر با استرس‌ ممكن‌ است‌ مورد نیاز باشد.

- اجتناب‌ از الكل‌

داروها

معمولاً برای‌ این‌ اختلال‌ دارو لازم‌ نیست‌. ممكن‌ است‌ در موارد خاصی‌، درمان‌ با یك‌ آرام ‌بخش‌ یا خواب‌آور به‌ مدت‌ كوتاه‌ كمك‌ كننده‌ باشد.

فعالیت در زمان ابتلا به این بیماری 

محدودیتی‌ وجود ندارد.

رژیم‌ غذایی‌

رژیم‌ غذایی‌ خاصی‌ ندارد.

در چه شرایطی باید به پزشك مراجعه نمود؟

اگر در شب‌ دندان‌ قروچه‌ می ‌كنید (در این‌ حالت‌ می‌ توانید به‌ دندان پزشك‌ خود نیز مراجعه‌ كنید).

اگر شما دچار درد اطراف‌ گوش‌، گیجی‌ یا صدای‌ زنگ‌ در گوش‌ شوید.

اگر شما دچار درد یا تق‌تق‌ كردن‌ در فك‌ شوید.

اگر پروتز محافظ‌ شب‌ خود را گم‌ كنید یا بشكنید.

مطالعات نشان داده است، اگر در دوران كودكی دچار پوسیدگی دندان‌ شویم، با وجود این كه در آن زمان دارای دندان های شیری هستیم، به احتمال زیاد در دندان‌های دائمی خود نیز دچار پوسیدگی و خرابی خواهیم شد.

دندان‌های سالم، حدود 6 سالگی شروع به رویش می ‌كنند، پس باید در دوران كودكی به فرزندان خود نگهداری از دندان ها را آموزش دهیم. نخوردن شیرینی و شكلات هنگام خواب یا پس از مسواك زدن، از جمله این آموزش‌هاست. بسیاری از خانواده ها با مسواك زدن فرزندانشان مشكل دارند، در صورتی كه اگر این آموزش به طور صحیح و به موقع داده شود، كودكان مسواك زدن را بسیار دوست خواهند داشت.

یكی از والدین می ‌گوید:"من تمام سعی‌ام را كرده‌ام، اما دخترم تمایلی به مسواك زدن نداشته و به محض این كه مسواك را وارد دهان خود می‌ كند، با كشیدن روی دندان های جلویی فریاد می ‌زند تمام شد و از دستشویی بیرون می ‌آید."

تحقیقات نشان داده است، درصد زیادی از كودكان 5 ساله حداقل یك دندان پوسیده دارند. باید مسواك زدن جدی گرفته شود، اما آموزش آن نیز باید با رعایت نكاتی انجام شود:

با حوصله باشید

وقتی مسواك زدن را به كودك آموزش می ‌دهید، انتظار نداشته باشید مانند بزرگسالان 2 بار در روز و هر بار 2 دقیقه مسواك بزند. 2دقیقه برای كودكان زمان زیادی است. كودكان 2 ساله همین كه مسواك را در دست بگیرند و به دندان‌ها بمالند، آغاز خوبی است.

کودک را مجبور به مسواك زدن نكنید

توجه داشته باشید هر كاری كه با اجبار همراه باشد، به شكست می انجامد. ممكن است كودكان مدتی به اجبار شما مسواك بزنند، اما پس از آنکه بزرگ تر شدن، علاقه‌ای به این كار نداشته باشند و آن را انجام ندهند.

درباره فواید مسواك زدن برایش توضیح دهید

اگر در سنی هستند كه متوجه توضیحات شما می‌ شوند، برایشان توضیح دهید كه باكتری‌هایی كه در قند، مواد غذایی و نوشیدنی وجود دارند، دشمن دندان‌ها هستند و اسیدی تولید می‌ كنند كه موجب پوسیدگی دندان‌ها می ‌شود، اما میزان این پوسیدگی نیز كه ممكن است با درد همراه باشد، به مدت زمان ماندن آنها در دهان بستگی دارد.

بعد از خوردن غذا، هر چه سریع‌تر مسواك بزنید، بهتر است.

بگذارید خودش مسواك بزند

كودكان علاقه زیادی به استقلال در كارها دارند و اگر شما برایشان مسواك بزنید، تمایلی به این كار نخواهند داشت. مسواك زدن را به آنها نشان دهید و بگذارید خودشان این كار را انجام دهند البته موقع مسواك زدن حضور داشته باشید، تا مشكلی پیش نیاید.

مسواكشان را عوض كنید در صورت امكان، هر ماه یك بار این کار را انجام دهید، زیرا كودكان به چیزهای تازه علاقه دارند و مسواك تازه نیز انگیزه‌ای برایشان ایجاد خواهد كرد تا بیشتر مسواك بزنند.

در مسواك از رنگ‌های روشن استفاده كنید. وقتی قصد خرید مسواك دارید، رنگ‌های روشن را انتخاب كنید. اگر كودك قادر به انتخاب است، این انتخاب را به خودش واگذار كنید، تا دلبستگی بیشتری به مسواك زدن پیدا كند.

از 2سالگی، خمیر دندان بزرگسالان را استفاده كنید. یكی از متخصصان می ‌گوید:"كودكان زیر 2سال نمی‌ توانند درست مسواك بزنند و ممكن است مقداری از خمیر دندان را بخورند، پس باید خمیر دندان مخصوص كودكان با فلوراید اندك داشته باشند، اما پس از 2سال می ‌توانند از خمیر دندان بزرگسالان استفاده كنند."

کودک را تشویق كنید

از مسواك زدن كودكتان در حضور دوستان و بستگان تعریف كنید، زیرا تحسین شما موجب تقویت رفتار كودك خواهد شد.

معمولا سرطان‌های دهان در ابتدا به صورت زخم ظاهر می‌شوند. در شهری به بزرگی بدن ما، دهان یكی از خیابان‌های بسیار پررفت و آمد محسوب می‌شود. در بدن ما خیابان‌های دیگری مثل رگ‌ها، روده‌ها و.. وجود دارند كه آنها هم بسیار پرتردد و ترافیك هستند. اما فرق دهان با این‌گونه خیابان‌‌های بدن این است كه معمولا آنچه در رگ‌ها، روده‌ها و... تردد می‌كنند، پدیده‌های ثابتی مثل خون یا غذا با قوام و دوام مشخص و ثابتی هستند، اما دهان كانالی است كه روزانه پذیرای انواع و اقسام خوراكی‌ها با دماها و مزه‌های متفاوت و نیز مواد غیر خوراكی مثل مسواك، نخ دندان و نیز وسایلی مثل آلات موسیقی، قاشق و چنگال و نی و نیز چیزهای عجیب و غریبی مثل میخ و سیخ و ... است.

طبیعی است كه مانند تمام خیابان‌های پر رفت‌وآمد كه اگر به آنها رسیدگی نشود، آسفالت درست و حسابی برای آنها باقی نمی‌ماند، دهان هم كه انواع و اقسام محرك‌های فیزیكی و شیمیایی به آن وارد می‌شود، اگر خوب رسیدگی نشود، دائما زخم‌های گوناگونی پیدا می‌كند كه باید با توجه و دقت خاص به آنها، از وقوع زخم‌ها در دهان پیشگیری شود. اگر زخمی در دهان اتفاق افتاد، باید به سرعت برای درمان، ترمیم و بررسی علت آن اقدام شود. زخم به از بین رفتن یا خراشیده شدن قسمتی از مخاط دهان گفته می‌شود.

این پرسش و پاسخ‌ها راهنمایی برای تشخیص و بررسی علت و درمان زخم‌های دهانی است:

علت‌های شایع ایجاد زخم‌ها در دهان چیست؟

شایع‌ترین علت زخم‌های دهانی، صدمه‌های فیزیكی است. گاز گرفتن گونه یا زبان و لب در هنگام غذا خوردن، تیزی یك دندان، ضربه ناشی از مسواك زدن محكم و یا دندان‌های مصنوعی كه در دهان لق می‌خورند، می‌توانند بافت دهان را زخم كنند. این "زخم‌ها به زخم‌های ناشی از ضربه" معروف‌اند. عوامل دیگری نیز ممكن است در دهان زخم ایجاد كنند مثلا سوختگی ناشی از غذای داغ، زخم‌های ناشی از برفك‌های دهانی، تبخال‌های دهانی (داخل دهان)، عكس‌العمل به بعضی داروها مثل داروهای شیمی درمانی، سیفیلیس، ایدز ، دیابت و سرطان. اما اگر در دهان خود زخم‌های زیادی دارید كه مرتبا خوب می‌شوند و دوباره عود می‌كنند، به "آفت" فكر كنید.

علامت آفت چیست؟

آفت بیماری شایعی است كه به صورت عود كننده در دهان ایجاد می‌شوند. در واقع آفت بسیار شایع تراز آن چیزی است كه بتوانید حدس بزنید.  یك پنجم افراد بالغ به آفت دچار می‌شوند. زبان، كف دهان و لثه‌ها ممكن است دچار آفت شود. زخم‌های آفتی معمولا دایره‌ای شكل هستند كه كف آنها سفید رنگ و لبه زخم نامنظم است. ممكن است چند آفت در كنار هم قرار بگیرند و به صورت خوشه‌ای دیده شوند. آفت‌های كوچك معمولا در سه تا شش روز برطرف می‌شوند، اما آفت‌های بزرگ ممكن است حتی تا 10 هفته در دهان باقی بمانند. اگر آفتی در كنار لوزه‌ها و حلق قرار بگیرد، خوردن و بلعیدن را بسیار مشكل و دردناك می‌كند. دلیل خاصی برای ایجاد آفت، یافته نشده است، اما تغییرات هورمونی و استرس ممكن است زمینه را برای ایجاد آفت فراهم كنند.

زخم‌های دهانی چگونه درمان می‌شوند؟

برای درمان یك زخم دهانی باید علت آن را بدانیم. بعضی وقت‌ها درمان بسیار ساده و در حد رفع تیزی یك دندان یا پركردگی و یا ترمیم دندان مصنوعی است، اما اگر علت زخم‌ها شناخته شده نباشد، درمان آن نیز مشكل‌تر خواهد شد. مثلا آفت درمان‌پذیر نیست، اما برای كم كردن سوزش آن می‌توان از دهان شویه‌ها و پمادهای بی‌حس كننده استفاده كرد.

مدتی است كه در دهانم زخم وجود دارد. چه باید بكنم؟

اگر زخمی بیش از دو هفته در دهان بماند و بهبود پیدا نكند حتما باید درباره آن با دندانپزشك یا پزشك خود مشورت كنید. دندانپزشك ممكن است راه‌هایی را برای درمان آن پیشنهاد كند و در صورتی كه زخم خوب نشد به اقدامات احتیاطی بیشتری مثل انجام بیوپسی، قسمت‌های خونی و ارجاع به متخصص نیاز است. زخم‌هایی را كه بیش از دو تا سه هفته در دهان شما وجود دارند و خوب نشد‌ه‌اند، سرسری نگیرید. ممكن است عوامل مختلفی در ایجاد آن موثر باشد كه یكی از آنها سرطان‌ دهان است. بنابراین حتما جریان را پیگیری كنید. بسیاری از زخم‌های عود كننده دهان نیز ممكن است نشانگر مشكلات عمومی بدن مثل بیماری‌های خاص و یا كمبود ویتامین‌ها باشند. كم‌خونی‌ها و مشكلات گوارشی هم ممكن است علت ایجاد زخم‌های دهانی باشند.

آیا سرطان می‌تواند در دهان زخم ایجاد كند؟

معمولا سرطان‌های دهان در ابتدا به صورت زخم ظاهر می‌شوند. البته ضایعه‌های دیگری مثل لكه‌های پایدار قرمز، سفید و یا مخلوطی از این ها و یا برجستگی‌ها و .... هم ممكن است به عنوان ضایعه‌های پیش سرطانی مطرح شوند. اما زخم‌های دهانی از شایع‌ترین علایم اولیه سرطان دهان هستند. البته نگران نشوید و هر زخمی را در دهانتان به عنوان عامل ابتلا به سرطان ندانید.

زخم‌های پیش سرطانی معمولا روی سطوح مختلف زبان مثل سطح پشتی، كناری یا زیرین اتفاق می‌افتند، اما به ندرت ممكن است كه زخم‌های پیش سرطانی در مناطق دیگر دهان هم یافت ‌شوند. سیگار كشیدن و مصرف الكل زمینه‌ را برای ابتلا به سرطان دهان فراهم می‌كند. كسانی كه هم سیگار و هم الكل را به مقدار زیاد مصرف می‌كنند، استعداد بسیار زیادی برای ابتلا به سرطان دهان دارند.

چگونه می‌توانیم یك زخم‌ ناشی از ضربه  را بشناسیم؟

زخم‌های ناشی از ضربه معمولا در كنار یا نزدیكی عامل ایجاد كننده ضربه دیده می‌شوند و تا وقتی كه عامل ایجاد كننده زخم از بین نرود، زخم در سر جای خود باقی می‌ماند.

جلوگیری از ایجاد زخم در دهانمان :

*‌ لااقل روزی دو بار دندان‌هایتان را مسواك بزنید.

* مرتب نخ دندان بكشید.

* مرتب به دندانپزشكی بروید.

* به آرامی مسواك بزنید و مراقب باشید مسواك دهان شما را زخم نكند.

* رژیم غذایی خود را در حالت تعادل نگه دارید. از غذاهای پر از ویتامین، میوه‌ها و سبزی‌های تازه و نان‌های سبوس‌دار و گوشت و شیر به مقدار كافی استفاده كنید.

* از خوردن غذاهای بسیار تند، ادویه‌دار و بسیار ترش پرهیز كنید.

* وضعیت سلامت عمومی بدن خود را بررسی كنید و مطمئن شوید كه به بیماری‌هایی مثل دیابت یا التهاب رود‌ه‌ها دچار نیستید، چون این بیماری‌ها زمینه را برای ایجاد زخم‌های دهانی فراهم می‌كنند.

* اگر پُركردگی نامناسب یا دندان مصنوعی نامناسبی در دهان دارید كه مرتب دهان شما را زخم می‌كند، برای ترمیم هر چه سریع‌تر آن اقدام كنید. مزمن شدن زخم‌های دهانی خطرناك است.

* مرتب دهان خود را معاینه كنید و تمام بافت دهان خصوصا سطوح مختلف زبان اعم از پشت و كنار زبان و كف دهان را به خوبی معاینه كنید. بعضی از اوقات ممكن است زخم‌های طولانی مدتی در دهان شما وجود داشته باشند، بدون آنكه علامتی ایجاد كنند.

گلوسیت‌ عبارت‌ است‌ از التهاب‌ حاد یا مزمن‌ زبان‌ در اثر علل‌ مختلف‌. گاهی‌ مسری‌ است،‌ ولی‌ سرطانی‌ نیست‌.

علایم‌ شایع‌

زبان‌ متورم‌ با رنگ‌ قرمز روشن‌

زخم‌ متورم‌ با رنگ‌ قرمز روشن‌

مویی‌ شكل‌ شدن‌ زبان‌، گاهی‌ همراه‌ با سطحی‌ سیاه‌

قرمز شدن‌ نوك‌ و گوشه‌های‌ زبان‌

علل‌

عفونی‌ از جمله‌ ویروس هرپس‌

سوختگی‌

آسیب‌ ناشی‌ از دندان‌های‌ ناصاف‌، عدم‌ تناسب‌ دندان‌های‌ مصنوعی‌، تنفس‌ دهانی‌ یا گازگرفتگی‌ مكرر در حین‌ تشنج‌

سوء مصرف‌ الكل‌، دخانیات‌، غذای‌ گرم‌ یا چاشنی‌

سلامت‌ نامناسب‌ دندان‌

آلرژی‌ به‌ خمیر دندان‌، دهان‌ شویه (به‌ ویژه‌ دهان‌ شویه حاوی‌ پراكسید)، شیرینی‌، رنگ‌ یا مواد مورد استفاده‌ در كارهای‌ دندان‌پزشكی‌

كمبود ویتامین‌های‌ گروه B در اثر پلاگر، كم‌خونی‌ كمبود ویتامین‌ B12 یا كم‌خونی ناشی از‌ كمبود آهن‌

واكنش‌های‌ مضر نسبت‌ به‌ داروها

عوامل تشدید كننده بیماری 

تغذیه‌ نامناسب‌ به‌ ویژه‌ كمبود ویتامین‌ها

سیگار كشیدن‌

مواجهه‌ شیمیایی‌ یا محیطی‌ با موارد شیمیایی‌ تحریك‌كننده‌ یا خورنده‌

الكلیسم‌

اضطراب‌ یا افسردگی‌

دیابت‌ شیرین‌

پیشگیری‌

بهداشت‌ دهان‌ خوبی‌ داشته‌ باشید. دندان‌ها و زبان‌ را حداقل‌ 2 بار در روز مسواك‌ بزنید و هر روز از نخ‌ دندان‌ استفاده‌ كنید. مرتب‌ چكاب‌ دندانپزشكی‌ داشته‌ باشید.

سیگار نكشید.

با استفاده‌ از محافظ‌ سر در ورزش‌های‌ تماسی‌ یا دوچرخه‌ سواری‌، از آسیب‌ زبان‌ پیشگیری‌ كنید.

عواقب‌ مورد انتظار

با درمان‌ معمولاً ظرف‌ 2 هفته‌ علاج‌پذیر است‌.

عوارض‌ احتمالی‌

التهاب‌ زبان‌ در صورت‌ عدم‌ درمان‌ كافی،‌ می‌تواند مزمن‌ شود.

درمان‌

آزمون‌های‌ تشخیصی‌ می‌توانند شامل‌ بررسی‌های‌ آزمایشگاهی‌ خون‌ یا بیوپسی‌ برای‌ تشخیص‌ هر گونه‌ اختلال‌ زمینه‌ای‌ باشند.

درمان‌ متوجه‌ علت‌ زمینه‌ای‌ در كنار ابزارهای‌ كمك‌ به‌ خود خواهد بود.

بررسی‌ كنید كه‌ آیا بین‌ خوردن‌ غذاهای‌ خاص‌ و التهاب‌ زبان‌ همراهی‌ وجود دارد یا خیر. غذاهای‌ تحریك‌كننده‌ می‌توانند شامل‌ شكلات‌، مركبات‌، غذاهای‌ اسیدی‌ (سركه‌ و ترشی‌جات‌)، آجیل‌ شور یا چیپس‌ سیب‌ زمینی‌ باشند.

روزانه‌ 3 بار یا بیشتر دهان‌ خود را با محلول‌ نمك‌ (نصف‌ قاشق‌ چایخوری‌ در 250 سی‌سی‌ آب‌ معادل‌ یك‌ بطری‌ نوشابه‌) بشویید.

اگر التهاب‌ زبان‌، ناشی‌ از یك‌ دندان‌ یا دندان‌ مصنوعی‌ خراب‌ باشد، با دندانپزشك‌ خود مشورت‌ كنید.

تا زمان‌ رفع‌ علت‌، التهاب‌ بهبود نخواهد یافت‌.

داروها

برای‌ درد خفیف‌ می‌توانید از داروهای‌ بدون‌ نیاز به‌ نسخه‌ مثل‌ دهان‌ شویه های‌ بی‌حس‌كننده‌ یا استامینوفن‌ استفاده‌ كنید.

ممكن‌ است‌ برای‌ عفونت‌ و درد، آنتی‌بیوتیك‌ها یا بی‌حس‌كننده‌های‌ موضعی‌ تجویز گردند.

فعالیت در زمان ابتلا به این بیماری 

محدودیتی‌ وجود ندارد.

رژیم‌ غذایی‌

غیر از پرهیز از غذاهایی‌ كه‌ التهاب‌ را تشدید می‌كنند، رژیم‌ غذایی‌ خاصی‌ وجود ندارد.

در طول‌ بهبودی‌ در حد امكان‌ از مایعات‌ فراوان‌ و رژیم‌ غذایی‌ كاملاً متعادل‌ استفاده‌ كنید.

برای‌ به‌ حداقل‌ رساندن‌ درد، مایعات‌ را با نی‌ بنوشید.

غذاهایی‌ كه‌ درد كمتری‌ ایجاد می‌كنند، عبارتند از شیر، ژلاتین‌ مایع‌، ماست‌، بستنی‌ و فرنی‌.

در چه شرایطی باید به پزشك مراجعه نمود؟

ایجاد تب‌

عدم‌ بهبودی‌ علایم‌ ظرف‌ 3 روز، علی‌رغم‌ درمان‌

اگر درد غیر قابل‌ تحمل‌ شود و با درمان‌ تسكین‌ نیابد.

ظهور بثورات پوستی‌

كاهش‌ وزن‌

اگر زبان‌ متورم‌ شود و مانع‌ بلع‌ گردد.

دندان بهترین نقش و سخت‌‌ترین ساختار را در فک انسان و بسیاری از جانوران مهره‌دار به عهده دارد. عمده ترین کاربرد دندان ، تکه تکه و آسیاب کردن غذا‌ها می‌باشد. علاوه بر این ، در انسان ها، دندان نقش بسیار مهمی در تکلم و ادای صحیح کلمات ایفا می‌کند. 

هر فرد در دوره زندگی اش دارای دو سری دندان می‌شود: دندان های شیری و دندان های دایمی.

دندان های شیری (Deciduous Teeth)

تعداد دندان های شیری 20 عدد است که به طور مساوی در هر فک جای می‌گیرد. پس از مدتی 32 دندان دائمی به مرور جایگزین دندان های شیری می‌گردند.

از آنجا که دندان های شیری پایه و اساس دندان های اصلی و دائمی هستند، مراقبت از آنها و رعایت اصول بهداشت دهان و دندان ضروری می‌باشد. این دندان ها 20 عدد (10 عدد در هر آرواره) می‌باشد که در نیمه هر آرواره دو دندان پیشین، یک دندان نیش، دو دندان آسیاب کوچک قرار گرفته است( روی تصویر بالا کلیک کنید).

تکامل دندان های شیری از دوره جنینی شروع می‌شود و در آمدن آنها پس از تولد نوزاد و از شش ماهگی شروع می‌شود.

دندان های دایمی (Permanent Teeth)

این دندان ها 32 عدد (16 عدد در هر آرواره) می‌باشند که در نیمه هر آرواره دو دندان پیشین، یک عدد دندان نیش، دو دندان آسیاب کوچک و سه دندان آسیاب بزرگ قرار دارد. رویش دندان های دایمی از شش ماهگی شروع می شود و آخرین دندان های آسیاب بزرگ به نام دندان های عقل در سنین 20 سالگی در می‌آیند.

توضیح اینکه دندان های آسیاب بزرگ فاقد دندان های شیری هستند. 32 دندان دائمی، به شرح ذیل تقسیم بندی و نامگذاری شده‌اند( روی تصویر پایین کلیک کنید):

دندان های پیشین

به چهار دندان جلویی در فک بالا و پائین (جمعا 8 دندان)، دندان های پیشین گفته می شود. دندان های پیشین بزرگ، تخت و دارای لبه تیز و باریک هستند که برای بریدن لقمه ی غذا کاربرد دارند. دندان های پیشین، تک ریشه ای هستند.

دندان های نیش

در طرفین دندان های پیشین، دندان های نیش قرار دارند. شکل و ساختار آنها ضخیم و برجسته است که منتهی به یک سر تیز و برنده می‌شوند. این دندان ها برای بریدن قطعات گوشت بسیار مناسب هستند.

دندان های آسیاب کوچک

کنار هر دندان نیش، دو دندان آسیاب کوچک (جمعا 8 عدد) قرار دارند که فاصله بین دندان های نیش تا آسیاب بزرگ را پُر می‌کنند. سطح روی آنها پهن و تخت و لبه‌های آنها تیز و عاج دار می‌باشد. دندان های آسیاب کوچک کنار نیش ها، دو ریشه‌ای و دندان های آسیاب کوچک کنار آسیاب های بزرگ، تک ریشه‌ای هستند.

در فک پایینی، تمامی دندان های آسیاب کوچک، تک ریشه‌ای می‌باشند.

دندان های آسیاب بزرگ

سه دندان آخر در طرفین فک های بالا و پایین، دندان های آسیاب بزرگ هستند که تعداد آنها جمعا ‌به 12 عدد می‌رسد که به ترتیب آسیاب اول، دوم و سوم نامیده می‌شوند.

دندان های آسیاب اول، دقیقا‌ کنار دومین دندان آسیاب کوچک قرار دارد و به دندان های آسیاب شش سالگی هم معروف می‌باشد.

دندان عقل

دندان های آسیاب بزرگ سوم که به دندان عقل نیز معروف می‌باشند، در انتهای فک ها واقع شده اند و معمولا بین 16 تا 20 سالگی شروع به در آمدن می‌کنند. از آنجایی که دندان های عقل، آخرین دندان هایی هستند که در می‌آیند، عمدتا روی فک جای کافی برای رشد آنها باقی نمی‌ماند. اگر دندان ها به هم فشرده و فک کوچک باشد، ممکن است دندان های عقل زیر دندان های دیگر یا استخوان فک نهفته شوند. اگر تنها قسمتی از دندان عقل دربیاید، ایجاد درد و ناراحتی خواهد کرد که در آن صورت باید با جراحی از دهان خارج شود.

بین دندان های عقل و آسیاب بزرگ اول، دندان های آسیاب بزرگ اول دندان های آسیاب بزرگ دوم یا دندان های آسیاب دوازده سالگی وجود دارد. دندان های آسیاب بزرگ، دندان های درشتی هستند که سطح آنها پهن بوده و برای آسیاب کردن و جویدن غذا کاربرد دارند. آسیاب های بزرگ واقع بر روی فک بالایی، ریشه‌های مجزا دارند، ولی دندان های آسیاب بزرگ فک پایینی، دو ریشه‌ای هستند.

تیتانیوم، این فلز چند قابلیتی كه در همه جا و همه چیز، از موتور جت گرفته تا قاب عینك استفاده می ‌شود، به تازگی قرار است نقش جدیدتری را هم ایفا كند و آن نقشی حیاتی در 2 نوع مسواك است كه می‌ خواهند دنیای بهداشت دهان و دندان را تكان دهند.

موهای برس مسواك دوم، رشته‌های ظریفی از جنس تیتانیوم هستند كه تا سال‌ها سالم می‌ مانند. هر دوی این مسواك‌ها در مراحل مقدماتی بررسی، نظر مطلوب دانشمندان، دندانپزشكان و مصرف ‌كنندگان آزمایشی را به خود جلب كرده‌اند.

مسواك‌های ما، كه امتحان خود را پس داده و مورد قبول دندانپزشكان قرار گرفته اند، سال هاست كه تغییر چندانی نكرده‌اند. در دنیای دندانپزشكی، كه متخصصان به ندرت بر سر چیزی توافق دارند، این 2 مسواك جدید توانسته‌اند تا حدودی جای خود را باز كنند.

مسواك بدون خمیر دندان را ژاپنی‌ها اختراع كرده‌اند. قیمت این نوع مسواك در آمریكا 29 دلار و 95 سنت است. اریك پاورز، از شركت بین‌المللی پاورز، كه اخیراً واردات این نوع مسواك را شروع كرده، می ‌گوید: "مردم فكر می‌ كنند این یك جور حقه است. اگر ما این مسواك را در قفسه فروشگاه‌ها كنار یك مسواك 99 سنتی بگذاریم، شما كدامشان را می ‌خرید؟"

اما نیك راوتی، مدیر یك فروشگاه در منهتن، معتقد است كه اگر یك بار از این مسواك استفاده كرده باشید، دیگر برای خریدنش مردد نمی ‌مانید. او می‌ گوید هر بار كه سس سالسای مورد علاقه‌ام را می‌ خورم، تا مدتی بعد مزه ترش آن از دهانم بیرون نمی ‌رود. با استفاده از این مسواك، این مزه به راحتی از بین می ‌رود. راوتی می‌ گوید: "این عجیب‌ترین احساسی است كه تا حالا داشته ام! من بعد از استفاده از این مسواك، احساس بهتری نسبت به زمانی دارم كه از یك مسواك معمولی استفاده می ‌كنم."

البته استفاده از این مسواك، به نوعی ناخوشایند هم هست، چرا كه این مسواك برای فعال شدن به نور درخشان نیاز دارد. (آقای راوتی، با استفاده از یك چراغ مطالعه در دهانش نور می‌ اندازد.)

عملكرد این مسواك، به یك خاصیت دی اكسید تیتانیوم به نام خاصیت فوتوكاتالیتیك وابسته است. این بدان معناست كه دی اكسید تیتانیوم در حضور نور، یك سری واكنش‌های شیمیایی تولید می كند.

در دسته مسواك، استوانه باریكی از جنس دی اكسید تیتانیوم وجود دارد. تابش نور به این استوانه موجب آزاد شدن الكترون‌ها با بار منفی می ‌شود كه ذرات باردار با بار مثبت را از جرم دندانی می ‌ربایند و سبب واكنش اكسیداسیون می ‌شوند. عمل مسواك زدن سبب می‌ شود تا بزاق دهان دارای بار الكتریكی منفی شده و جرم دندان‌ها را جذب و تجزیه كند.

دكتر دونالد سلمارتن، یك پژوهشگر برجسته از آزمایشگاه انرژی‌های قابل تجدید، در ایالت كلرادو می ‌گوید: "مفهوم این كار، صحیح است. سازندگان این مسواك معتقدند شما می ‌توانید در دهانتان، واكنش‌های الكتروشیمیایی اكسیداسیون را انجام دهید. اساس قضیه منطقی به ‌نظر می ‌رسد و چیز دور از ذهنی نیست."

 اما دكتر سلمارتن، سؤالاتی هم راجع به جزئیات ماجرا دارد. وی می‌ خواهد بداند آیا طول موج نور مرئی، برای پیشبرد واكنش در دهان تاریك انسان كافی است؟ آیا بار مثبتی كه ایجاد می ‌شود واقعاً جرم دندانی را از بین می ‌برد؟ وی می ‌گوید: "فرض بر این است كه بزاق، كه یك محلول آبدار و پر از مولكول‌های حیاتی است، الكترولیت كافی برای شكسته شدن جرم‌هاست."

دكتر كنیو كومی یاما، یك دندانپزشك و استاد دانشگاه در كانادا هم اكنون مشغول انجام پژوهش روی نسل جدید مسواك بدون خمیر دندان است كه وجود یك پانل خورشیدی در دسته شان، واكنش را تسریع می ‌كند. شركت شیكن اوزاكای ژاپن، تولید‌كننده مسواك بدون خمیر دندان، پشتیبانی تحقیقات دكتر كومی یاما را بر عهده دارد. دكتر كومی یاما معتقد است كه این مسواك، تعداد باكتری‌های دهان را كم می‌ كند. وی می ‌گوید: "ما می‌ توانیم اثبات كنیم كه این محصول خاصیت باكتری‌كشی دارد."

 شركت تولید‌كننده این مسواك می‌ گوید هسته دی اكسید تیتانیومی مسواك، هرگز خاصیت خود را از دست نمی ‌دهد، اما سر مسواك باید پس از مدتی تعویض شود، چرا كه موهای نایلونی برس مسواك از شكل می ‌افتند. این شركت، برای مسواك خود سرهای یدكی هم تولید كرده است.

نوع دوم مسواك‌های تیتانیوم دار

اما نوع دوم مسواك‌های تیتانیوم دار، برای حل همین مشكل طراحی شده است. موهای برس این مسواك عمری طولانی دارند.

دكتر دین رابینسون، یك دندانپزشك در آریزونا، این مسواك را اختراع كرده و می ‌گوید:

"مسواك‌هایی كه برس نایلونی دارند، در عرض 3 ماه اول استفاده، 30 درصد كارایی خود را كه همان قابلیت تمیز كردن جرم هاست، از دست می ‌دهند." مسواك‌های جدید قرار است 4 - 3 سال عمر كنند.

دكتر رابینسون، نوعی روش اتوماتیك برای تمیز كردن بین دندان‌ها با آب، به جای نخ دندان، اختراع كرده است. او در اصل این كار را با یك رشته نازك از آلیاژ تیتانیوم آزمایش كرده و دریافته بود این رشته تا حد شگفت انگیزی انعطاف پذیر است. او كشف كرد كه اگر بتوان این رشته‌ها را تا حد امكان ظریف ساخت، می ‌توان از آنها، موهایی بسیار عالی برای برس مسواك تولید كرد.

دكتر رابینسون می ‌گوید: رشته‌های نایلونی به خوبی خم می ‌شوند، ولی به ‌طور كامل سر جای اولشان بر نمی‌ گردند و خاصیت فنری اندكی دارند. بنابر این شخص مجبور است برای فرو بردن رشته‌ها به داخل فضای میان لثه و دندان و نیز فضای بین دندان‌ها، دستش را كلی كش و قوس بدهد! در مقابل، رشته‌های تیتانیومی مسواك جدید، شكل و كارایی خود را از دست نمی‌ دهند.

شخص به آرامی نوك رشته‌های مسواك را، كه از موی گربه هم نرم تر و در عین حال استوار هستند، حركت می ‌دهد و رشته‌ها به زیر خط میان لثه و دندان و در میان عمیق‌ترین شكاف‌های دندان‌ها رسوخ می ‌كنند.

دكتر رابینسون می ‌گوید: رشته‌های تیتانیوم شكلشان را از دست نمی ‌دهند، اما ممكن است بشكنند، یا بیفتند كه در این صورت مسواك دیگر قابل استفاده نخواهد بود. وی می ‌افزاید به محض آن كه تكنیك وصل كردن رشته‌های تیتانیوم به سر مسواك، تكامل یابد، این مسواك در دسترس مردم قرار خواهد گرفت. قرار است قیمت این مسواك 46 دلار و 95 سنت باشد.

اما آیا تمیز كردن دندان‌ها با فلز، به همان اندازه كه به ‌نظر می ‌رسد ترسناك است؟ دكتر رابینسون می ‌گوید: این رشته‌ها اصلاً خشن نیستند. یكی از كارشناسانی كه محصولات دندانپزشكی را مورد آزمایش قرار می‌ دهد نیز می ‌گوید: "در یك ارزیابی مستقل، مشخص شد كه سایندگی برس این مسواك از رشته‌های نایلونی مسواك‌های معمولی بیشتر نیست."

 دكتر مایكل برون، یك دندانپزشك متخصص پروتز در منهتن، این مسواك را امتحان كرده و تحت ‌تأثیرات مطلوب آن قرار گرفته است. او می ‌گوید: هر چند آزمایش درازمدت این مسواك ضرورت دارد، اما به ‌نظر می ‌رسد كه این مسواك می ‌تواند جرم‌های موجود در مرز ظریف بین بافت سخت و نرم دهان را به آسانی از بین برده و به عمیق‌ترین شیارها نفوذ كند. او معتقد است مسواك جدید می ‌تواند یك تحول نمونه در حرفه دندانپزشكی به شمار بیاید.

افرادی كه به استفاده از مسواك‌های نرم عادت كرده اند، ممكن است تمایلی به خرید این مسواك با برسی عجیب و قیمتی هنگفت، نداشته باشند، ولی دكتر برون قیمت بالای این مسواك را مانع از خرید آن نمی ‌داند. او می ‌گوید: "مردم می ‌خواهند دهان و دندان سالم داشته باشند."

«اعتبار بهداشت دهان و دندان در لایحه بودجه سال 87 صفر شد.»

سه‌شنبه گذشته رئیس اداره بیماری‌های دهان و دندان وزارت بهداشت این مطلب را اعلام و اضافه كرد: در حالی كه بودجه بهداشت دهان و دندان در سال‌جاری كفاف اجرای برنامه‌های سلامت كودكان را هم نمی‌دهد، كل ردیف اعتباری پیشگیری از این بیماری‌ها در لایحه بودجه سال آینده صفر شده است.

دكتر حسین حصاری در گفت‌وگو با فارس، ضمن تأكید بر این كه اگر این اتفاق رخ بدهد، باید درب اداره بیماری‌های دهان و دندان وزارت بهداشت را ببندیم، ادامه داد: برنامه‌های زیادی برای بهبود بهداشت و سلامت دهان و دندان در وزارت بهداشت آماده شده بود و در تلاش بودیم این برنامه‌ها را نه تنها برای عموم كودكان، بلكه برای گروه‌های سنی بالاتر تا افراد سالمند گسترش دهیم، اما متأسفانه با حذف بودجه، حتی‌ امكان تأمین بهداشت دهان و دندان كودكان در كشور نیز نخواهد بود.

با این حال رئیس اداره بیماری‌های دهان و دندان وزارت بهداشت كه چندی است اداره‌اش از یك دفتر مستقل در معاونت سلامت وزارت بهداشت، به یك اداره در زیر مجموعه مركز مدیریت بیماری‌ها، تنزل جایگاه پیدا كرده است، در گفت‌وگو با همشهری، با اشاره به این كه اعتباراتی كه امسال برای بهداشت و درمان در اختیار این دفتر بود، اندكی بیش از 3 میلیارد تومان بوده و 8/1 میلیارد تومان آن برای پیشگیری و درمان دندان رایگان كودكان زیر 12سال در پایگاه‌های دندانپزشكی امام علی هزینه شده، می‌گوید: «درباره اجرای برنامه پیشگیری از پوسیدگی دندان كودكان زیر 12 سال و پُر كردن دندان این گروه سنی، در سال‌جاری متأسفانه گزارش دقیقی نداریم، اما بر اساس اطلاعات موجود، میزان پیشرفت این كار بسیار محدود بوده است.

تصورمان این بود كه می‌توانیم علاوه بر پوشش كامل حدود 5/8 میلیون كودك زیر 12سال كشور، به گروه‌های سنی بالاتر دست‌اندازی كنیم و برای نوجوانان، بزرگسالان و حتی سالمندان برنامه بدهیم.»

دكتر حصاری این جمله را می‌گوید و بلافاصله اضافه می‌كند: متأسفانه بودجه‌های فعلی، حتی برای كودكان زیر 12 سال نیز بسیار ناچیز است و هیچ كدام از تصورات ما تبدیل به اختصاص بودجه نشد.

علاوه بر این، با توجه به حذف ردیف اعتباری بهداشت دهان و دندان در سال آینده، به‌نظر می‌رسد باید درب اداره بیماری‌های دهان و دندان را ببندیم.

طرح‌های عمرانی، دردی را دوا نمی‌كنند

مجلس با بودجه 87 چه خواهد كرد؟ این سؤالی است كه این روزها بیش از همیشه از نمایندگان پرسیده می‌شود.

بیژن شهباز‌خانی، عضو كمیسیون بهداشت و درمان مجلس با تأكید بر این كه به‌طور كلی وضعیت بهداشت و درمان كشور ما هیچ وقت مطلوب نبوده است و اعتبارات لازم در همه بخش‌ها نادیده گرفته شده و می‌شوند، به همشهری می‌گوید: رشد 5 درصدی سرانه بهداشت و درمان كشور در بودجه 87 به این معناست كه اعتبارات، حتی كفاف حقوق و دستمزد كارمندان و پرسنل بهداشتی را نمی‌دهد، چه برسد به صرف آن در امر پیشگیری از بیماری‌ها.

وی با بیان این كه تنها توجیه مجلس نسبت به حذف اعتبار پیشگیری از بیماری‌های دهان و دندان این است كه خدمات بهداشتی و درمانی همیشه تحت‌الشعاع لایحه‌های عمرانی و طرحی قرار گرفته‌اند، می‌گوید: اعتبارات بخش بهداشت و درمان هر سال لاغرتر و نحیف‌تر می‌شوند و شاید دولت بر این گمان است كه با این اقدام، مشكلات را تا حد زیادی حل خواهد كرد. مسئولان باید بدانند كه با حذف اعتبار پیشگیری، نه وضعیت بهداشت و درمان و نه هیچ چیز دیگر بهبود نخواهد یافت و دود این بی‌تدبیری تنها به چشم مردم خواهد رفت.

اساس، همان پیشگیری است

به گفته كارشناسان هم‌ اكنون كودكان زیر 3 سال در كشور ما حداقل 2 دندان خراب و  كودكان زیر 5 تا 6 سال به‌طور متوسط 5 دندان پوسیده دارند.

بودجه‌ای كه تا به حال هم برای پیشگیری از بیماری‌های دهان و دندان اختصاص داده شده بود، بودجه‌ای حداقل بود؛ مثلاً در شهرستان‌هایی با تعداد دانش‌آموزان زیاد، دولت هر سال تنها چیزی حدود 30 میلیون تومان برای خدماتی از قبیل فلوراید‌تراپی و فیشور‌سیلندر جهت پیشگیری اختصاص می‌داد.

دكتر غلامحسین رمضانی، دندانپزشك كودكان، عضو هیات علمی و معاون آموزشی دانشگاه آزاد اسلامی با بیان این كه بیماری‌های لثه‌ای و پوسیدگی دندان از شایع‌ترین بیماری‌های دهان هستند، می‌گوید: سازمان جهانی بهداشت، پوسیدگی دندان را حتی یك بیماری‌ عفونی تلقی می‌كند، چون به‌دنبال این پوسیدگی ممكن است یك عفونت شدید ایجاد شود.

به گفته این دندانپزشك كودكان برای همین است كه اساس كار دولت باید روی اصل پیشگیری باشد و تمام آموزش‌های مربوط به پیشگیری از بیماری‌های دهان و دندان باید از همان دوران كودكی شروع شوند، چون در این صورت است كه والدین نسبت به اجرای این آموزش‌ها انگیزه پیدا می‌كنند.

باورهای غلط، اقدامات سلیقه‌ای

در این میان، وجود باورهای غلط نسبت به بیماری‌های دهان و دندان در میان مردم، شاید اهمیت توجه به بحث پیشگیری را بیشتر نشان دهد، چون به عقیده كارشناسان هنوز خیلی از مردم تصور می‌كنند كه مشكلات دهان و دندان در دوران كودكی اهمیت زیادی ندارند و آن را به دوران بزرگسالی می‌سپارند.

دكتر رمضانی در این باره توضیح می‌دهد: یك نوع پوسیدگی ناشی از شیر شبانه وجود دارد و این اختلال زمانی به وجود می‌آید كه مادر بعد از یك ‌سالگی به كودك هنگام شب شیر بدهد كه این اتفاق منجر به پوسیدگی بسیار وسیعی در دهان كودك می‌شود و علاوه بر این كه با درد و عفونت زیادی همراه است، درمان موفقی هم نخواهد داشت و در نهایت چاره‌ای جز كشیدن دندان پوسیده وجود ندارد.

وی با بیان این كه با صرف همان بودجه‌های اندك قبل، آگاهی مردم نسبت به این بیماری‌ها و عواقب آن‌ها كمی بیشتر شده بود، اظهار می‌دارد: هنوز خیلی از مردم خیلی از بیماری‌های دهان و دندان از قبیل پوسیدگی ناشی از شیر شبانه را نمی‌شناسند و با حذف اعتبار اختصاص یافته در امر پیشگیری باید منتظر اتفاقات وحشتناك‌تری در زمینه عدم آگاهی مردم باشیم.

به عقیده این دندانپزشك، اقدامات سلیقه‌ای و گاه ناشی از بی‌تدبیری مسئولان در این میان، انگیزه ی بسیاری از مراكز درمانی را هم برای ارائه خدمات پیشگیری از بین می‌برد.

دكتر رمضانی با تأكید بر این كه در حال حاضر در تمام دنیا پیشگیری مهم‌تر از درمان است، در حالی‌كه در كشور ما كاملا برعكس است، خاطر ‌نشان می‌كند: در كشورهای پیشرفته حتی دندان پزشكان دانشجو هم كار درمانی نمی‌كنند و پُر كردن پوسیدگی دندان و كشیدن آن در این كشورها به صفر رسیده، در حالی‌كه ما هنوز منتظر فاجعه هستیم و تنها در این صورت دنبال راه‌حل آن می‌گردیم.

سمیه شرافتی

هر دندان دارای یک قسمت خارج از لثه به نام تاج و قسمت دیگری درون آرواره به نام ریشه می ‌باشد که مرز بین این دو قسمت را گردن یا یقه دندان می‌ نامند. ریشه دندان در درون حفره‌ای از استخوان فک قرار گرفته که این استخوان از نوع نابالغ می ‌باشد.

تاج دندان از داخل به خارج شامل مغز، عاج و میناست و ریشه دندان از داخل به خارج شامل مغز، عاج، سیمان و لیگمان دور دندانی یا پریودونت می ‌باشد.

مغز دندان

در وسط دندان حفره‌ای قرار دارد که این حفره در قسمت تاج، وسیع بوده و اطاقک پالپی و در قسمت ریشه، کانال ریشه‌ای نامیده می‌ شود. پالپ دندان شامل ماده زمینه‌ای، الیاف کلاژن ظریف، سلول های فیبربلاست، ماکروفاژ، پلاسماسل، لنفوسیت، رگ های خونی و رشته‌های عصبی می‌ باشد که عروق و اعصاب از سوراخی در عمق ریشه به نام سوراخ رأسی به درون مغز وارد می ‌شوند. در محیط مغز سلول های سازنده عاج قرار گرفته‌اند.

عاج

عاج بافت مینرالیزه‌ای شبیه استخوان می‌ باشد که در اطراف مغز دندان هر تاج و ریشه قرار گرفته و ضخامت عمده دندان را تشکیل می‌ دهد. مواد معدنی عاج عمدتاً از نمک های کلسیم به صورت بلورهای هیدروکسی آپاتیت می ‌باشد که حدود 70 در صد وزن خشک آن را تشکیل می‌ دهند. ماتریکس عاج حاوی الیاف کلاژن نوع I و کیکوز آمینو گلیکان می ‌باشد که توسط سلول های سازنده عاج (ادونتوبلاست) سنتز و ترشح می ‌گردند.

عاج از نظر فیزیکی سفت تر از استخوان و زرد رنگ می‌ باشد. عاج توسط سلول های ادونتوبلاست ساخته می ‌شود و زاویه این سلول ها به نام زاویه تومز (Tomes Fibr) نامیده می‌ شود. زاویه تومز در عاج، درون لوله‌های باریکی به نام لوله‌های عاجی قرار می‌ گیرند.

عاج ساخته شده در حد فاصل سلول های ادونتوبلاست و عاج معدنی شده که فاقد مواد معدنی می ‌باشد، پیش عاج نامیده می ‌شود. عاج بر خلاف استخوان در صورت از بین رفتن سلول های ادونتوبلاستی برای مدت ها باقی می‌ ماند و این امر حفظ دندان های فاقد مغز زنده را امکان پذیر می ‌سازد. عاج به علت حضور زوایای تومز و انتهاهای عصبی آزاد در درون لوله‌های عاجی ، بافتی حساس می ‌باشد و همه تحریکات وارده به عاج به صورت درد دریافت می‌ شود. به همین دلیل سطح عاج در تاج دندان توسط مینا و در ریشه توسط سیمان پوشیده شده است.

مینا

مینا به عنوان لایه محافظی برای عاج تاج دندان محسوب می‌ شود. مینا سخت ترین بافت بدن به شمار می ‌رود که حدود 97 درصد آن را مواد معدنی تشکیل می ‌دهد که عمدتاً به صورت بلورهای هیدروکسی آپاتیت می‌ باشند. ماتریکس آلی مینا فاقد کلاژن و حاوی پروتئین های ویژه‌ای به نام آمیلوژن (Amelogenin) و انملین (Enamelin) می ‌باشد. ماتریکس مینا توسط سلول هایی به نام آمیلوبلاست سنتز و ترشح می‌ گردد که این سلول ها در مرحله تکامل جوانه دندانی در سطح مینا قرار دارند و چون پس از در آمدن دندن از بین می ‌روند، مینا غیر قابل ترمیم است و هیچگونه آسیب وارده به آن جداره جبران نمی ‌گردد.

از نظر میکروسکوپی مینا از میله‌ها یا منشورهای مینایی تشکیل شده که از عمق به سطح قرار گرفته‌اند و در اطراف هر منشور مینا ناحیه غنی از مواد آلی به نام غلاف مینایی یا غلاف منشوری وجود دارد و ماده مینایی بین منشورهای مینایی را مینای بین منشوری می‌ نامند. آخرین محصول سلول های آمیلوبلاست در سطح مینا لایه ظریفی را تشکیل می ‌دهد که کوتیکول مینا نامیده می‌ شود. مینا از نظر فیزیکی به رنگ سفید می‌ باشد که سطح دندان حداقل می ‌باشد (عاملی که به شروع پوسیدگی در این نواحی کمک می‌ کند).

سیمان دندان

سیمان بافتی شبیه استخوان ولی فاقد سیستم های هاوسی و رگ های خونی است که در سطح خارجی عاج را در ناحیه ریشه دندان می ‌پوشاند. سیمان در نزدیکی یقه دندان نازک و در عمق ریشه ضخیم می‌ باشد. سیمان نزدیک یقه و همچنین سیمانی که در مجاورت عاج قرار دارند، فاقد سلول است و به سیمان بی سلول مرسوم است. ولی در بقیه جاها سیمان سلول دار بوده و حاوی سلول هایی به نام سمنتوسیت می ‌باشد. به علت سیمان سازی ، ضخامت سیمان با پیشرفت سن افزایش می ‌یابد.

لیگمان دور دندان

لیگمان دور دندان بافت همبند متراکمی است که هم به عنوان ضریع عمل می ‌کند و هم اتصال محکمی را بین ریشه دندان و استخوان بوجود می‌ آورد. این لیگمان در سطح رو به استخوان حاوی استئوبلاست و استئوکلاست و در سطح رو به سیمان حاوی سمنتوبلاست می ‌باشد. بافت همبند تشکیل دهنده لیگمان دور دندانی، فاقد الیاف الاستیک و حاوی رگ های خونی و لنفی و اعصاب، مخصوصاً در سطح مجاور سیمان می ‌باشد. الیاف کلاژن لیگامان دور دندانی به صورت دسته‌های متعدد افقی و مایل، سیمان ریشه را به استخوان فک چسبانده‌اند. ترتیب قرار گیری و انعطاف پذیری این الیاف جابجایی محدود دندان و انجام عملیات ارتودنسی را امکان پذیر می ‌سازد و همچنین به عنوان ضربه گیر از وارد شدن ضربه مستقیم به دندان و ساییدگی آن جلوگیری می ‌کند. فعالیت های متابولیک و سنتز کلاژن در لیگامان دور دندانی دارای شدت بالایی است و به همین دلیل هر گونه اختلال در سنتز کلاژن باعث اختلال در ساختمان لیگامان و لق شدن دندان ها می ‌گردد.

لثه (gum)

لثه قسمتی از مخاط دهان می‌ باشد که به طور محکم به پریوست استخوان فک در فک فوقانی و تحتانی چسبیده است. اپی‌کلیوم لثه در سطح رو به حفره دهانی از نوع سنگفرشی مطبق شاخی است که بافت همبند زیرین آلن دارای پاپی های بلندی می‌باشد. در سطح مجاور دندان ، اپی‌کلیوم لثه ضخیم شده و به سطح مینا چسبیده است و سلول های اپی‌کلیال توسط اتصالات نیمه دسموزوم به این لایه متصلند. این اتصالات با پیشرفت سن به طرف ریشه عقب نشینی کرده و باعث نمایان شدن ریشه می ‌گردند.

روبوت‌های دندانپزشک به بازار می‌آیند

اینجا مدرن‌ترین مطب دندانپزشکی دنیاست. کافی است شما فقط روی صندلی دندانپزشکی بنشینید. همین که روی صندلی نشسته‌اید، یک عینک مخصوص روی چشمانتان قرار می‌گیرد که در طول جلسه درمان دندانپزشکی‌تان می‌توانید فیلم مورد علاقه‌تان را ببینید و صداها و موسیقی‌های دلخواه‌تان را از گوشی هدفونی که روی گوش‌هایتان قرار می‌گیرد، بشنوید.

در این مطب دندانپزشکی دیگر خبری از دندانپزشک نیست، چون به جای دندانپزشک قدیمی شما، در کنارتان یک روبوت دندانپزشک نشسته است که قرار است دندان‌هایتان را برایتان ترمیم کند.

ولی کمی صبر کنید، نشانی این مطب را نخواهید؛ شما باید تا چند دهه دیگر صبر کنید، چون اکنون فقط نسل‌های اول روبوت‌های دندانپزشک ساخته شده‌اند و هنوز پروانه تاسیس مطب نگرفته‌اند!

نخستین دریل دندانپزشکی روبوتیک به تازگی در اروپا و آمریکا روی بیماران امتحان شده است. این روبوت انقلابی در علم دندانپزشکی به شمار می‌رود، چرا که نخستین گام به سوی دندانپزشکی اتوماتیک به شمار می‌آید.

بیمارانی که با استفاده از این روبوت دندانپزشک، ایمپلنت در دهان‌شان کار گذاشته شده است، معتقدند که درمان با این روش درد بسیار کمتری داشته و ارزان‌تر هم برایشان تمام شده است.

ایمپلنت‌های دندانی، میله‌های کوچکی از جنس فلز هستند که در استخوان فک کاشته می‌شوند که نقش ریشه‌ یک دندان را برای بیمار ایفا می کنند. سپس روی این ریشه‌ها، روکش می‌شود و درست مانند یک دندان طبیعی می‌توان از آنها برای جویدن استفاده کرد.

این محققان پیش از این، از روبوت‌ها برای قرار دادن ایمپلنت در دهان حیوانات با موفقیت استفاده کرد‌ه‌اند و به تازگی اداره غذا و داروی آمریکا (FDA) اجازه داده است از این روبوت‌های دندانپزشک برای بیماران نیز استفاده شود، البته در حال حاضر فقط به صورت آزمایشی.

یک روبوت هزار دلاری

شاید دوست داشته باشید بدانید این روبوت دندانپزشک چگونه کارش را انجام می‌دهد و اگر زیر دستش قرار بگیرید چگونه ایمپلنت‌ها را در دهانتان کار خواهد گذاشت.

اول یک فریم روی دهانتان قرار می‌گیرد، سپس یک سوزن خیلی باریک در لثه شما فرو می‌رود تا موقعیت، ضخامت و ارتفاع استخوان فکتان برای کار گذاشتن ایمپلنت را ارزیابی کند. این اطلاعات به صورت بی‌سیم به یک کامپیوتر منتقل می‌شود، این اطلاعات در کنار اطلاعاتی که در گذشته با یک تصویر سی‌تی‌اسکن از فکتان در کامپیوتر وجود دارد، قرار می‌گیرد و راهنمای دریل دندانپزشکی روبوتیک برای درمان ایمپلنت شما خواهد شد. در این لحظه دندانپزشک فقط یک دکمه را فشار می‌دهد و روبوت دندانپزشک ایمپلنت را با استفاده از این اطلاعات در محل صحیح خود قرار خواهد داد.

طراحان این روبوت معتقدند که قرار دادن ایمپلنت با استفاده از روبوت، درد و ضربه کمتری برای بیمار دارد.

در حال حاضر، فقط متخصصان می‌توانند از این روبوت استفاده کنند ولی در آینده‌ای نه چندان دور دندانپزشکان عمومی نیز می‌توانند این روبوت را در مطب‌شان به کار بگمارند.

یکی از متخصصان دندانپزشکی مدرسه پزشکی و دندانپزشکی ملکه ماری می‌گوید: «اینکه اطلاعات به وسیله یک سوزن بسیار باریک به کامپیوتر منتقل می‌شود، بسیار مفید است، ولی همین سوزن ممکن است فشاری با اثر طولانی مدت روی لثه ایجاد کند که سبب اختلال در چسبندگی بافت نرم لثه به گردن ایمپلنت شود. قیمت این روبوت دندانپزشک 1000 دلار ارزیابی شده است.»

دندان پزشكان می گویند بهترین سن برای جراحی دندان عقل زیر سن 20 سالگی است، چرا كه عوارض و درد كمتری دارد.

دندان عقل به سومین دندان آسیاب بزرگ اطلاق می‌شود. این دندان كمی دیرتر از دندان‌های دیگر رشد می‌كند و در سنین 17 تا 21 سالگی‌ می‌روید. با رشد انسان و كوچك شدن فك، فضا برای رشد دندان عقل محدود شده و در نتیجه دندان عقل خود را به شكل نهفته و نیمه ‌نهفته نشان می‌دهد.

تحقیقات انجام شده در زمینه دندان‌های عقل نشان می‌دهد كه این دندان‌ها در بسیاری ازموارد، مشكل‌ساز بوده و به جراحی ختم شده‌اند. دندان‌های عقل بعد از پوسیدگی، موجب پوسیدگی دندان‌های مجاور (مانند تصویر بالا) و عفونت در اطراف می‌شود و گاهی نیز با بستری ‌شدن در بیمارستان و جراحی همراه است.

از طرفی دندان عقل با توجه به اینكه در آخرین ردیف دندان‌ها رشد می‌كند وجای کمی برای رشد آن وجود دارد، به دندان‌های‌ مجاور فشار آورده و سبب كج قرار گرفتن دندان‌های دیگر می‌شود. همچنین این دندان‌ها باعث بروز دردهایی در ناحیه مفصل فك، گوش، چشم و سر می‌شود و برای مقابله با پیدایش چنین دردهایی، بهتر است كه دندان‌های عقل توسط پزشك متخصص كشیده شود.

درآوردن دندان‌های عقل در سنین سالمندی ممکن است این مشكلات را به همراه داشته باشد:

با افزایش سن ریشه‌ها قطورتر شده و ممکن است کشیدن دندان را سخت‌تر کند،

التیام ضعیف‌تر بعد از کشیدن دندان،

پوسیدگی دندان‌های مجاور،

احتمال فک جوش شدن دندان،

احتمال شکسته شدن استخوان در افراد پیر در حین جراحی و درآوردن دندان،

کاهش تحمل بیمار به دلیل شرایط سنی و درمان‌های پزشکی از قبیل مصرف داروهای قلبی، ریوی و ... .

توجه كنید كه اگر این دندان تصمیم به رویش و قرار گرفتن در محیط دهان را داشته باشد، پیش از این‌كه شما تولد 20 سالگی را جشن بگیرید، سر و كله‌اش در دهانتان پیدا می‌شود. بنابراین اگر تا این سن خبری از دندان عقلتان نشده است، باید به فكر جراحی آن و خارج كردنش باشید.

اگر سن شما از 40 سالگی گذشته است و هیچ مشكلی با دندان عقل تان ندارید، بهتر است دیگر به فكر خارج كردن آن نباشید، چون بعید به نظر می‌رسد بعد از این نیز دچار بیماری‌های لثه، پوسیدگی و یا تغییرات كیستیك در اطراف این دندان شوید. فقط كافی است هر 1 یا 2 سال یك‌بار، یك عكس رادیوگرافی از دندانتان تهیه كنید تا مطمئن شوید هیچ عارضه جانبی وجود ندارد.

ردپای عفونت دور دندان عقل

گاهی در پشت دندان عقل تان، یك تكه از مخاط قرار دارد كه گاهی روی سطح دندان عقل را می‌پوشاند كه با فشار دندان‌های بالا زخمی می‌شود. گاهی هم مواد غذایی زیر این گوشت اضافی گیر می کند و میكروب ها هم به این محل هجوم می‌برند، بنابراین چیزی نمی‌گذرد كه در اطراف دندان عقل تان یك عفونت دردناك و بدبو ایجاد می‌شود(مانند تصویر بالا).

در این شرایط شما باید به دندان پزشك مراجعه كنید تا زیر این بافت اضافی را شستشو داده و باقیمانده مواد غذایی را پاك كند، ولی برای این‌كه پس از این دیگر با این مشكل روبرو نشوید، باید با جراحی دندان عقل و خارج كردن آن، این محل تجمع خرده‌های غذایی و میكروب ها را برای همیشه از بین ببرید.

 وقتی عقل راهش را گم می‌كند

گاهی دندان عقل شما كاملاً به صورت افقی در استخوان فك قرار گرفته است و به‌جای این‌كه عمودی بالا بیاید به سمت جلو، حركت می‌كند(مانند تصویر بالا). در این شرایط ریشه دندان آسیای دوم را قربانی حركت نادرست خود می‌كند.

اگر شما در این شرایط برای جراحی دندان عقل‌تان اقدام نكنید، پس از مدتی ریشه دندان آسیای دومتان تحلیل می‌رود و باید ریشه این دندانتان را نیز درمان کنید. بنابراین با گرفتن یك عكس رادیوگرافی، از رویش صحیح دندان عقلتان مطمئن شوید.

عقل فدای ارتودنسی

 گاهی ممكن است شما فضای كمی برای حركت دادن دندان ها و مرتب كردنشان داشته باشید. در این شرایط گاهی متخصص ارتودنسی قبل از شروع درمان ارتودنسی به شما توصیه می‌كند دندان عقل تان را با جراحی از دهان خارج كنید؛ به‌ویژه هنگامی كه لازم است برای مرتب كردن دندان هایتان، دندان های آسیاب را عقب بكشید.

همچنین گاهی شما دندان هایتان را ارتودنسی می‌كنید و همه دندان ها پس از خاتمه مدت درمان مرتب می‌شوند، ولی هنوز مقداری شلوغی در دندان های جلوی فك پایین باقی است. در این مورد نیز ممكن است دندان پزشكتان به شما توصیه كند كه دندان عقلتان را جراحی كنید تا این بی‌نظمی اندك باقی‌مانده نیز برطرف شود.

در ادامه ی مطلب قبلی با عنوان "چرا دندان عقل را باید کشید؟"، در این نوشته مواردی را که باید بعد از جراحی دندان عقل رعایت کنید، برایتان می گوییم تا خدای نکرده دچار مشکل نشوید.

هوای خونریزی را داشته باشید

دندان پزشك از شما می‌خواهد، پس از كشیدن (خارج كردن) یا جراحی دندان عقل تان یك عدد گاز مرطوب را حدود نیم ساعت در این محل و درون دهانتان نگه دارید، به این ترتیب شما به خودتان كمك خواهید كرد كه زودتر خونریزی از محل جراحی قطع شود و با تشكیل لخته در محل جراحی، خونریزی متوقف شود. حداقل 3 تا 4 ساعت نباید صحبت كنید.

توجه كنید شما ممكن است تا فردای روز جراحی، مقداری خون در دهانتان ترشح شود كه كاملاً طبیعی است. در این موارد یك تكه گاز استریل كوچك را در محل جراحی قرار دهید.

سیگار كشیدن ، خونریزی از محل جراحی را شدیدتر می‌كند. بنابراین در طول 12 ساعت اول پس از كشیدن دندان، سیگار نكشید و یا حداقل خیلی آرام به آن پك بزنید تا باعث شروع خونریزی نشود. شما نباید از نی برای نوشیدن نوشابه استفاده كنید.

اگر خون در دهانتان جمع شده است نباید آن را بیرون تف كنید، بلكه باید تلاش كنید بزاق تان را به‌جای تف كردن، ببلعید. كشیدن دندان یا ورزش كردن تا فردای روز جراحی ممنوع است، چون افزایش گردش خون باعث خونریزی مجدد از محل جراحی می‌شود.

 گاهی شب پس از جراحی، هنگام خواب مشاهده می‌كنید بالشتان خونی است. نشت مقداری خون طبیعی است، نگران نباشید. تلاش كنید زیر سرتان را در شب پس از جراحی، بالاتر از حالت عادی نگه دارید. برای این كار می‌توانید 2عدد بالش زیر سرتان بگذارید.

وقتی گرد می‌شوید

جراحی دندان عقل معمولاً باعث می‌شود یك طرف صورتتان باد كند و كاملاً گرد شوید. این همان تورم پس از جراحی است. این تورم در 3– 2 روز پس از جراحی به حداكثر خود می‌رسد، بنابراین در این روزها باید انتظار حداكثر تورم را در صورتتان داشته باشید، ولی نگران نباشید. پس از گذشت یك هفته تورم صورتتان كاملاً برطرف خواهد شد.

برای این‌كه صورتتان كمتر ورم كند، راه‌حل‌های ساده و خانگی هم وجود دارد. مقداری یخ را درون یك پارچه بپیچید و در طول روز اول بعد از جراحی آن را روی صورتتان قرار دهید، ولی باید دقت كنید 20 دقیقه آن را در روی صورت قرار داده و 20 دقیقه بردارید و دوباره همین كار را تكرار كنید. در روز دوم بعد از جراحی استفاده از یخ یا كمپرس با پارچه گرم و مرطوب را تعطیل كنید، ولی در روز سوم كمپرس صورت با پارچه گرم و مرطوب به رفع تورم كمك می‌كند.

 بایدها و نبایدهای غذایی

 بلافاصله پس از جراحی باید از خوردن غذای گرم خودداری كنید. بهترین پیشنهاد این است كه یك سوپ پركالری و پرحجم تهیه كنید و بگذارید خنك شود، سپس آن را به عنوان ناهار یا شام پس از جراحی، نوش جان كنید.

در روز اول پس از جراحی، از نوشیدن آب ، مایعات، آب میوه و شیر غافل نشوید، چرا كه به جبران حجم خون از دست رفته شما حین جراحی كمك خواهد كرد. یك ساعت پس از پایان جراحی، خودتان را به خوردن یك عدد بستنی مهمان كنید، چون باعث می‌شود شما احساس راحتی بیشتری در ناحیه جراحی شده داشته باشید.

تلاش كنید هرچه زودتر به رژیم غذایی روزانه‌تان بازگردید. شاید لازم باشد فقط از طرف مقابل فك برای جویدن غذاها استفاده كنید.

بهداشت دهان؛ حرف اول و آخر

تمیز نگه داشتن دندان ها و دهان منجر به التیام زخم جراحی می‌شود. بنابراین فردای روز جراحی دست به‌كار شوید. نصف قاشق جایخوری نمك را در یك لیوان آب ولرم بریزید و روزی 3 مرتبه دهانتان را با آن شستشو دهید.

شما می‌توانید در روز سوم و یا چهارم پس از جراحی، مسواك زدن و نخ كشیدن دندان هایتان را از سر بگیرید.دقت كنید هنگام مسواك زدن دندان های مجاور ناحیه جراحی، موجب كنده شدن لخته تشكیل شده نشوید، چرا كه در این صورت دوباره درد و خونریزی شروع خواهد شد.

 درد بی ‌درد

 درد پس از جراحی دندان عقل، شاید بدترین تجربه شما از دندان پزشكی باشد. تا هنگامی كه اثرات داروی بی‌حسی وجود دارد شما این درد را احساس نمی‌كنید، بنابراین ممكن است از خوردن مسكن غافل شوید.

بهتر است پیش از این‌كه مطب دندان پزشكی را ترك كنید، یك عدد قرص ضد درد مصرف كنید تا هنگامی كه اثرات داروی بی‌حسی از بین رفت، دچار درد شدید نشوید. فراموش نكنید حداكثر درد پس از جراحی را در 12 ساعت اول پس از جراحی تحمل خواهید كرد كه با مصرف ضد درد می‌توانید با آن كنار بیایید، ولی معمولاً پس از گذشت دو روز از شر درد جراحی دندان رها می‌شوید.

پوسیدگی دندان شایع‌ترین بیماری عفونی در كل جهان محسوب می‌شود. شاید خیلی‌ها ندانند كه پوسیدگی دندان یك بیماری عفونی ا‌ست، ولی باید گفت این مشكل در اصل به‌وسیله عملكرد باكتری‌های حفره دهان ایجاد می‌شود.

همان‌طور كه تقریباً همه می‌دانند عامل اصلی در بروز پوسیدگی دندان، حضور مواد غذایی به‌خصوص مواد قندی‌ است. این مواد، غذای مناسبی برای باكتری‌های حفره‌ دهان هستند.

باكتری‌ها با مصرف مواد قندی، اسید تولید می‌كنند كه این اسید آرام‌آرام مینای دندان را حل می‌كند و باعث تهاجم باكتری‌ها به عاج دندان می‌شود.

نكته مهم این است ‌كه مینا سخت‌ترین بافت بدن انسان و مقاومت آن ده ها برابر بیشتر از استخوان و اصلی‌ترین سد مقاومت دندان در برابر پوسیدگی محسوب می‌شود. اما در زیر این بافت بسیار سخت عاج قرار دارد كه مقاومت آن در برابر پوسیدگی به مراتب کم‌تر از میناست.

بنابراین در صورتی كه پوسیدگی از مینا وارد عاج شود، با سرعتی چندین برابر در عاج نفوذ می‌كند و اگر در این مرحله جلوی گسترش آن گرفته نشود، به‌راحتی پالپ دندان (یا همان بافت مركزی دندان كه شامل عروق و اعصاب است) را درگیر می‌كند. آن وقت است كه دردهای شدید دندان آغاز می‌شود و چاره‌ای جز درمان ریشه یا حتی در مواردی كشیدن دندان باقی نمی‌گذارد.

بنابراین برای جلوگیری از پوسیدگی چند راه بیشتر وجود ندارد:

1- یكی از بین بردن باكتری‌های مولد پوسیدگی‌است. برخی محققان آزمایش‌هایی برای تولید واكسن ضدپوسیدگی انجام دادند، اما نتایج آن چندان امیدواركننده نبود. حذف كامل باكتری‌های مولد پوسیدگی كار بسیار دشوار یا شاید غیرممكنی باشد كه عوارض مصرف داروها برای دستیابی به این هدف به مراتب بیشتر از مزایای آن است.

2- راه دیگر حذف مواد قندی از رژیم غذایی ا‌ست كه كاری دشوار، اما عملی‌ است. تغذیه صحیح با مصرف كم شیرینی، شكلات، قند و شكر، و مصرف زیاد میوه و سبزیجات می‌تواند مواد قندی لازم برای ایجاد پوسیدگی را كاهش دهد.

اما در بسیاری موارد این امر امكان‌پذیر نیست و طیف وسیعی از افراد جامعه قادر نیستند مواد قندی را در رژیم غذایی خود كاهش دهند. یك روش موثر برای كم كردن اثر مواد قندی، مصرف نكردن یا كم مصرف كردن این مواد در فواصل بین وعده‌های غذایی‌ است.

تحقیقات نشان می‌دهد كه در صورت وجود مواد قندی، در عرض مدت 20 دقیقه حفره دهان كاملاً اسیدی می‌شود.

 بنابراین حذف مواد قندی از حفره دهان با روش های مكانیكی، یعنی مسواك و نخ دندان باید در مدت كوتاهی بعد از صرف غذا صورت گیرد.

یكی از نكات مهم در این زمینه استفاده دقیق از نخ دندان است. مسواك به‌طور طبیعی سطوح جونده و گونه‌ای و زبانی را پاك می‌كند، اما قادر به تمیز كردن سطوح بین دندانی نیست. معمولاً پوسیدگی در سطوح بین دندانی بی‌سر و صدا شروع می‌شود و حتی ممكن است بیمار متوجه این پوسیدگی هم نشود، چون قابل دیدن نیست و علامت خاصی هم ندارد.

زمانی بیمار متوجه مشكل می‌شود كه اغلب پوسیدگی بسیار پیشرفت كرده و حتی به پالپ دندان رسیده است. برخی از دندان پزشكان حتی معتقدند اگر بنابر انتخاب باشد، نخ دندان بر مسواك ارجحیت دارد. اما به‌رغم مطالب فوق، اغلب امكان مسواك زدن بعد از مصرف هر وعده مواد قندی وجود ندارد. بهترین كار، همان محدود كردن مصرف مواد قندی‌ است.

در صورتی كه بعد از صرف مواد قندی به مسواك دسترسی نداشتیم، خوردن چای گرم برای حل كردن و شستن مواد قندی می‌تواند موثر باشد. حتی چند بار گرداندن آب در دهان هم می‌تواند مفید واقع شود.

به هر حال مسواك زدن دست‌كم دو بار در روز برای پیشگیری از پوسیدگی امری قطعی‌ است. بهترین زمان برای مسواك زدن شب پیش از خواب (پس از شام) و صبح پس از صرف صبحانه است.

یك بررسی نشان داد كه تنها دو هفته نخ دندان كشیدن، علاوه بر مسواك زدن، می‌تواند خونریزی لثه‌ها را كاهش دهد و بوی بد دهان را برطرف كند.‌

به گزارش هلث دی نیوز در این بررسی، 51 جفت دو قلوی 12 تا 21 ساله به دو گروه تقسیم شدند: یك گروه روزی دو بار دندان‌ها و زبانشان را مسواك می زدند و گروه دیگر علاوه بر این كار دو بار در روز نخ دندان می‌كشیدند.

پس از دو هفته، گروهی كه مسواك می‌زدند و نخ دندان می‌كشیدند، 38 درصد كمتر  دچارخونریزی لثه شدند و بوی بد دهان آنها نیز كاهش یافت. بر عكس در گروهی كه نخ دندان نمی‌كشیدند، خونریزی لثه 4 درصد افزایش یافت.

دكتر والتر برتز از كالج دندان پزشكی دانشگاه نیویورك و سرپرست این تحقیق  گفت:"خونریزی لثه و بوی بد دهان اغلب اولین علامت بهداشت بد دهان است كه در نهایت ممكن است به مشكلات بیشتر بافت‌های اطراف دندانی(پریودنتال) منجر شود.

انسان دو بار در طول زندگي خود صاحب دندان مي‌شود. يكي در سال‌هاي ابتدايي زندگي است كه دندان‌هاي شيري در دهان كودك ظاهر مي‌شود. بعد از 6-7 سال دندان‌هاي شيري كم كم در فرايندي طبيعي مي‌ريزند و دندان‌هاي دائمي در دهان كودك ظاهر مي‌شوند. از دست رفتن دندان‌هاي دائمي به منزله خالي ماندن هميشگي محل شان در حفره دهان خواهد بود.

اگر هر فردي مراقبت‌هاي ساده بهداشتي دهان و دندان را رعايت كند مطمئنا شانس از بين رفتن دندان‌هايش بسيار كاهش خواهد يافت، اما از آنجا كه اين مراقبت‌ها هرگز به‌طور كامل اجرا نمي‌شوند، دندان‌ها نيز در معرض خطر از دست رفتن قرار دارند.

به‌طور كلي دندان‌ها به دو صورت از دست مي‌روند: يا به‌دنبال فرايندهاي عفوني نظير پوسيدگي و بيماري هاي لثه، و يا به دنبال وارد آمدن صدمه‌اي به دندان‌ها.

به هر حال، دندان‌ها به هر دليلي كه از دست بروند، عملكرد و زيبايي وابسته به آنها با اختلال روبه‌رو مي‌شود.

بنابراين جايگزين كردن دندان‌هاي از دست رفته امري واجب خواهد بود كه توسط پروتزهاي دنداني يا همان دندان‌هاي مصنوعي صورت مي‌گيرد.

به‌طور كلي واژه پروتز به هر شيء خارجي اطلاق مي‌شود كه براي جايگزين كردن بافتي از دست رفته در بدن كار گذاشته مي‌شود. طبعا پروتزهاي دنداني، وظيفه بازسازي ظاهر و عملكرد دندان‌هاي از دست رفته يا به‌شدت تخريب شده را بر عهده دارند.

عوارض از دست رفتن دندان‌ها

وقتي دنداني از دست مي‌رود، بر حسب اهميت آن دندان، فرد با مشكلات مختلفي روبرو مي‌شود. اولين مشكل فرد مربوط به فرايند جويدن است. از دست رفتن دندان به‌خصوص دندان‌هاي آسياب بزرگ، جويدن را دچار اختلال مي‌كند.

مشكل ديگر به هم ريختن سازماندهي دندان‌هاست. دندان‌ها در ارتباط با يكديگر و مجموعه آنها در ارتباط با مفصل گيجگاهي فكي و عضلات جونده، ساز و كار بسيار پيچيده‌اي دارند كه به آن(اكلوژن) مي‌گويند. گرچه اين جا مجال پرداختن به اين بحث تخصصي نيست، اما به‌طور اختصار بايد گفت از دست رفتن حتي يك دندان باعث اختلال اكلوژن مي‌شود.

ساده‌ترين نمونه آن از دست رفتن اولين دندان آسياب بزرگ فك پايين به‌دليل پوسيدگي است. در اين حالت دو دندان كناري، يعني دومين دندان آسياي بزرگ وكوچك به‌طرف فضاي خالي ناشي از كشيده شدن آسياب بزرگ منحرف مي‌شوند. در نتيجه تماس بين اين دو دندان با دندان‌هاي فك فوقاني دچار اشكال مي‌شود.

دندان‌هاي فوقاني هم كه دنداني را درفك پايين مقابل خود ندارند، دچار رويش بيش از حد شده و به طرف پايين حركت مي‌كنند. دندان‌هاي جلوتر هم به‌ دليل برهم خوردن تماس ها با دندان‌هاي عقبي دچار درهم ريختگي مي‌شوند. در ادامه مشكلات بافت‌هاي نگهدارنده هم به مشكلات دنداني افزوده مي‌شود كه درمان تمامي آنها پُرهزينه و سخت خواهد بود.

يكي از مهم‌ترين مشكلات به دنبال از دست رفتن دندان‌ها و جايگزين نكردن آنها، تحليل استخوان فك است. اگر فعاليت هر عضوي در بدن متوقف شود، آن عضو به مرور دچار تحليل و فرسودگي مي‌شود.

فعاليت فيزيولوژيك استخوان فك هم به‌دنبال از دست رفتن دندان‌ها مختل شده و استخوان به‌طور برگشت ناپذير دچار تحليل مي‌شود و اگرچاره اي براي اين مشكل انديشيده نشود، امكان انجام درمان هاي عادي پروتز نيز در آينده ميسر نخواهد بود.

مشكل ديگر مرتبط با از دست رفتن دندان‌ها، به‌خصوص دندان‌هاي جلويي، به‌هم خوردن زيبايي فرد است. در اين حالت، فرد حتي ممكن است در جامعه و هنگام شركت در فعاليت‌هاي اجتماعي دچار مشكل شده و به تبع آن با مشكلات روحي و افسردگي مواجه شود.

از دست رفتن دندان‌ها براي بسياري افراد نشانه پيري و از كارافتادگي است كه مي‌تواند همراه با مشكلات روحي براي اين قبيل افراد باشد. صحبت كردن نيز به دنبال از دست رفتن دندان‌هاي جلويي ممكن است دچار اشكال شود.

انواع پروتزهاي دنداني

بر حسب تعداد يا محل دندان‌هاي از دست رفته يا شدت تخريب دندان‌ها مي‌توان از طرح درمان‌هاي متفاوتي استفاده كرد. به‌طور كلي سه نوع درمان پروتز وجود دارد: متحرك، ثابت و پروتزهاي متكي بر ايمپلنت.

پروتز متحرك همان‌طور كه از نامش پيداست، شامل درمان‌هايي است كه پروتز در آن متحرك بوده و قابل خارج كردن از حفره دهان است. خود پروتزهاي متحرك دو نوع هستند: كامل و پارسيل. پروتز كامل، همان دندان مصنوعي‌هاي معروفي هستند كه به‌دنبال از دست رفتن دندان‌هاي يك يا هر دو فك ساخته مي‌شوند و اغلب افراد مسن از همين دست دندان‌ها استفاده مي‌كنند.

اگر هم فرد تعدادي از دندان‌هاي خود را از دست داده باشد، مي‌توان از پروتزهاي پارسيل استفاده كرد. اين پروتزها كه به پلاك‌هاي متحرك معروف هستند، به وسيله قلاب‌هاي فلزي به دندان‌هاي باقيمانده گير مي‌كنند.

ايراد بسيار بزرگ پروتزهاي متحرك، جدا از بحث متحرك بودن و مشكلات مربوط به آن، عدم جلوگيري از تحليل استخوان باقيمانده است. بنابراين دير يا زود اين پروتزها گير خود را از دست داده و اصطلاحاَ لق مي‌شوند كه نياز به قالب‌گيري و تصحيح دارند. در عين حال اين پروتزها نياز به مراقبت هاي خاصي دارند و شب‌ها بايد حتما از دهان خارج شوند.

نوع ديگري از پروتزهاي متحرك كه در حال حاضر رواج بيشتري در كشور ما پيدا كرده (اوردنچر)است. در اوردنچر ريشه‌هاي قابل نگهداري دندان‌هاي جلويي (عمدتا دندان نيش) درمان ريشه شده و پروتز متحرك كامل، با اتصالات مخصوصي به اين ريشه‌ها متصل مي‌شود. حسن بزرگ اين پروتزها تحليل بسيار كمتر استخوان فك و گير بالاتر آنها در مقايسه با پروتزهاي كامل عادي است.

پروتزهاي ثابت (يا همان روكش‌هاي چيني) رايج‌ترين روش درمان در تمام دنيا براي جايگزين كردن يك يا دو دندان از دست رفته در شرايطي است كه دندان‌هاي كناري در دهان وجود دارند. همچين پروتز ثابت، اصلي‌ترين درمان براي بازسازي دندان‌هاي تخريب شده‌اي است كه امكان انجام درمان‌هاي عادي ترميمي براي‌شان وجود ندارد.

اگر يك يا چند دندان از دست رفته باشند و دندان‌هاي كناري وجود داشته باشند، مي‌توان دندان‌هاي كناري را تراش داده و يك پل (بريج) روي اين پايه‌هاي باقيمانده سوار كرد كه دندان يا دندان‌هاي غايب را جايگزين مي‌كند.

ايراد بزرگ اين درمان تراش خوردن دندان‌هاي سالم است كه بسياري از بيماران به‌همين دليل آن‌را نمي‌پذيرند. اما در بازسازي دندان‌هاي به‌شدت تخريب شده كه اغلب آنها تحت درمان ريشه قرار گرفته اند، ابتدا هسته‌اي شبيه شكل دندان تراش خورده روي دندان ساخته شده و سپس روكش روي اين هسته سوار مي‌شود.

سومين نوع درمان هاي پروتز را ايمپلنت تشكيل مي‌دهد. همان‌طور كه مي‌دانيد ايمپلنت يك پايه فلزي از جنس تيتانيوم است كه با جراحي داخل استخوان فك كاشته مي‌شود و بعد از شكل گيري استخوان در اطراف آن، پروتز روي پايه نصب مي‌شود. اين درمان داراي دو مرحله ي مجزاي جراحي و پروتز است كه در برخي موارد توسط دو متخصص و در برخي موارد توسط يك دندان پزشك انجام مي‌شود.

پروتز‌هاي متكي بر ايمپلنت مثل انواع ديگر، پروتز ثابت يا متحرك هستند. نوع متحرك پروتزهاي متكي بر ايمپلنت صرفاَ شامل اوردنچر است. در اين حالت 2 يا 4 ايمپلنت در قدام فك پايين و4 يا6 ايمپلنت در فك بالا كار گذاشته مي‌شود و اين پايه‌ها مثل ريشه دندان طبيعي به پروتز متصل مي‌شوند. براي افراد با تحليل استخوان وسيع يا افرادي كه از لحاظ مالي توان پرداخت هزينه بالاي پروتزهاي ثابت ايمپلنت را ندارند، اوردنچر درمان مطلوبي است.

در پروتز ثابت نيز همان دندان روي ايمپلنت كاشته شده، بازسازي مي‌شود و ديگر نيازي به تراش خوردن دندان‌هاي سالم اطراف وجود ندارد. جدا از اين مزيت بزرگ، مهم‌ترين برتري ايمپلنت بر پروتزهاي عادي، تحليل استخواني به مراتب پايين‌تري است كه در طول استفاده از ايمپلنت رخ مي‌دهد.

بزرگ‌ترين ايراد ايمپلنت شايد هزينه بالاي آن باشد كه البته در ايران بسيار پايين‌تر از كشورهاي ديگر است.

يك نكته مهم اينكه هر بيماري براي درمان ايمپلنت مناسب نيست؛ مثلا سيگاري‌هاي قهار يا افراد مبتلا به برخي بيماري‌هاي پيشرفته يا افراد بي‌توجه به بهداشت، گزينه‌هاي مناسبي براي دريافت ايمپلنت نيستند.

 يك نكته تكراري

تمام انواع پروتز به مراقبت هاي بهداشتي حتي دقيق‌تر از خود دندان‌ها احتياج دارند. متأسفانه برخي از مردم تصور مي‌كنند با نصب پروتز، ديگر نيازي به رعايت مسائل بهداشتي دهان و دندان نيست. اين طرز فكر كاملاَ اشتباه است. اگر هر فردي كه در دهان خود پروتز دارد به مسائل بهداشتي بي‌توجه باشد، بسيار سريع تر از آنچه تصور مي‌كند، با تخريب دندان‌هاي اطراف و زير پروتز يا مشكلات عديده بافت نرم و مخاط دهان روبه‌رو خواهد شد.

بوی بد دهان، از آن مشكلاتی است كه گاه ممكن است علت خطرناكی نداشته باشد، اما می‌تواند آن چنان باعث آزار انسان بشود كه روابط اجتماعی او را مختل كند و حتی باعث گوشه‌نشینی و انزوای او شود.

تازه‌ترین مطالعات نشان داده است كه می‌توان این مشكل را با راه‌حل‌ ساده‌ای از بین برد.

به گزارش رویترز، مطالعه‌ای كه یك دانشجوی دندان پزشكی دانشگاه ایالتی نیویورك آن را انجام داده نشان می‌دهد كه روزی 2 بار مسواك زدن با استفاده از خمیردندان‌های آنتی‌باكتریال و همچنین تمیز كردن سطح زبان، می‌تواند تا حد زیادی این حالت ناخوشایند را از بین ببرد. البته بوی بدن دهان، علل گوناگونی دارد كه برخی از آنها قابل رفع هستند؛ مانند پوسیدگی دندان‌ها ، ترشح پشت حلق به‌ دلیل عفونت سینوس‌ها و یا عفونت در سایر اجزای دهان.

اما گاهی اوقات هیچ دلیلی برای این بوی ناراحت‌كننده وجود ندارد و مسواك زدن و استفاده از خوشبوكننده‌های دهانی تنها راه حل موقت این مشكل هستند.

 اما این مطالعه، تأثیر نوعی خمیردندان خاص را‌ روی میزان تجمع این باكتری‌ها بررسی كرده است.

این خمیر دندان ، حاوی تركیبی آنتی‌باكتریال، موسوم به "تریكلوسان" است و ارزیابی‌ها حاكی از آن است كه می‌تواند با باكتری‌های مولد بوی بد دهان نیز مبارزه كند. تمیز كردن سطح زبان نیز از جمله اجزای این روش پیشنهادی بوده است.

این محققان، مقدار 20 نوع باكتری مختلف مؤثر در تولید این گونه مواد بدبو را در هوای بازدم افرادی كه از بوی بد دهان‌شان شكایت داشتند، دو بار اندازه‌گیری كردند؛ یك بار قبل و بار دوم بعد از یك دوره 24 روزه ی استفاده از این روش.

نتایج نشان داد میزان باكتری‌ها تا یك‌ چهارم كاهش پیدا كرده و خود افراد هم احساس می‌كردند بوی دهان‌شان به طرز محسوسی كم یا رفع شده است.

"تریكلوسان"، ماده‌ای است با خواص ضد باكتری كه البته در همه خمیردندان‌ها وجود ندارد. این ماده در تركیبات برخی شوینده‌ها، صابون‌ها، خوشبوكننده‌ها و همچنین داروهای ضد آكنه به كار می‌رود.

در این مطالعه، از مارك خاصی از خمیر دندان استفاده شده كه البته شركت تولیدكننده آن، حامی مالی طرح تحقیقاتی بوده است. اما نتایج مطالعه، در نشست سالانه انجمن تحقیقات دندان پزشكی، در جمع صاحب‌نظران این رشته تخصصی ارائه شد.

تخمین زده می‌شود كه حدود 25 درصد از تمام بزرگسالان از بوی بد دهان‌شان رنج می‌برند.

این میزان در افراد سالمند، بسیار بیشتر است و برخی آمارها حاكی از آن است كه حدود 50 درصد از تمام سالمندان، دهان بدبویی دارند كه احتمالا به‌دلیل ضعف سیستم ایمنی آنهاست كه به انواع باكتری‌ها، اجازه و فرصت رشد بیشتر و تجمع در فضای دهانی را می‌دهد.

مسواک زدن دندان ها قبل از صرف صبحانه، از پوسیدگی دندان ها جلوگیری می کند.

اغلب مردم كه به حفظ سلامتی دندان‌های خود اهمیت می‌دهند، روزی سه بار(پس از هر وعده غذایی) مسواك می‌زنند.

اما تحقیقات جدید دانشمندان در انگلیس نشان داده است كه مسواك زدن بلافاصله پس از صرف صبحانه سلامت دندان‌ها را تهدید می‌كند.

این تحقیق نشان می دهد که بیش از یک سوم افراد (81 درصد) نمی دانند که مسواک زدن دندان ها بعد از خوردن غذاها و نوشیدنی های اسیدی باعث تخریب دندان ها می شود.

غذاها و نوشیدنی های اسیدی مثل پرتقال، گریپ فروت و سایر مرکبات، آب میوه هاست که اغلب در وعده صبحانه (البته در برنامه های غذایی اروپایی ها) مصرف می شود و باعث نرم شدن مینای دندان می شود.

بزاق دهان خاصیت اسیدی این غذاها را خنثی می کند و محیط دهان را در حالت تعادل نگه می دارد ولی تحقیقات نشان می دهد یک ساعت طول می کشد تا بزاق اثر خود را نشان دهد. مصرف مداوم غذاهای اسیدی در طی روز باعث کاهش و فرسایش سطح دندان ها می شود.

برای جلوگیری از فساد دندان ها به توصیه های زیر عمل کنید:

* اگر می خواهید میوه یا آب میوه در صبحانه بخورید، قبل از صبحانه مسواک بزنید.

* یا اینکه تا یک ساعت بعد از مصرف غذاهای اسیدی صبر کنید و بعد مسواک بزنید.

* هنگام نوشیدن نوشیدنی های اسیدی از نی استفاده کنید تا تماس آنها را با دندان هایتان کم کنید.

* بین وعده های غذایی تان به جای مصرف آب میوه یا نوشابه های گازدار، از شیر و آب استفاده کنید.

* بعد از صرف غذا، آدامس بدون قند بجوید. این کار باعث ترشح بیشتر بزاق در دهان می شود که حالت اسیدی آن را خنثی می کند.

* هنگام شروع صرف وعده ی غذایی، پنیر یا شیر بخورید تا هرگونه خاصیت اسیدی را خنثی کند.

به طور کلی مصرف آب میوه ها برای حفظ سلامتی بدن توصیه می شود، ولی به یاد داشته باشید که مصرف پی در پی و زیاد این نوشیدنی ها در طی روز برای سلامتی دندان ها مضرّ است. لذا سعی کنید در مصرف هر نوع ماده غذایی (هر چند که مفید باشد) اصل اعتدال و میانه روی را رعایت کنید.

شايد اندكي پس از تولد، نيش زدن دندان ها، اولين مشكل جدي والدين باشد، چرا كه نوزاد با تحولات رفتاري- جسمي چون تب، اسهال، آبريزش بيني و چشم، كج خلقي و... اين خبر را به والدينش مژده مي دهد! تشابه علايم سرماخوردگي با علايم روييدن دندان ها يكي ديگر از مشكلاتي است كه والدين با آن روبه رو هستند و در بسياري موارد نيز زماني كه والدين سرگرم درمان به اصطلاح سرماخوردگي نوزادشان هستند، به ناگاه مرواريد كوچكي را در دهان فرزندشان مي يابند. آن چه در پي مي خوانيد، نگاهي است به علايم روييدن دندان در نوزادان و نحوه مراقبت از دندان هاي شيري.

نيش زدن و مشكلات آن

بعضي از نوزادان با دندان متولد مي شوند و در بعضي نيز اولين دندان شيري حدود 6 ماهگي نيش زده و در گروهي ديگر، تا حدود يك سالگي دنداني ديده نمي شود، كه اين تفاوت به مسايل مختلفي چون مسايل ژنتيكي، تغذيه مادر و... مرتبط است.

گرچه همان طور كه گفتيم، سن نيش زدن دندان متفاوت است، اما در اغلب نوزادان حداكثر تا سن دو تا دو و نيم سالگي، دندان هاي شيري كامل شده و با ورود به سن 6 سالگي، اولين دندان دائمي، ظاهر مي شود.

نيش زدن دندان با علايمي چون تب خفيف يا شديد، بدخلقي، بي اشتهايي ، گريه كردن ، بي خوابي و بيدار شدن هاي مكرر همراه با گريه، آبريزش بيني و آب دهان، اسهال و حالت هايي شبيه به سرما خوردگي و... همراه است. اين علايم گاه چنان شبيه به سرما خوردگي است كه والدين براي جلوگيري از شدت يافتن علايم، درمان دارويي را آغاز مي كنند. اما با توجه به تشابه علايم نيش زدن دندان و سرماخوردگي، لازم است تا پيش از هر اقدامي با پزشك مشورت كرد، چرا كه مصرف بعضي از داروها، به رشد دندان ها آسيب جدي وارد مي كند.

علاوه بر علايمي كه برشمرديم، قرمز شدن و تورم لثه ها عاملي جهت كلافگي نوزاد و شدت گرفتن ناآرامي ها و گريه كودك است.

يكي از علايمي كه كودك به صورت ناخودآگاه از خود بروز مي دهد، جويدن انگشتان است كه اين خود راهي براي آگاهي والدين از نيش زدن دندان هاي كودك است.

چگونه نوزاد را ياري دهيم؟

*  توجه كردن به نوزاد:

از آن جايي كه نيش زدن دندان با علايمي ويژه و شبيه به سرماخوردگي همراه بوده و نوعي بيماري محسوب مي شود، لازم است تا والدين توجه ويژه اي به تغذيه و استراحت نوزاد داشته باشند.

* استفاده از ژل هاي دنداني:

با مشورت پزشك مي توانيد از ژل هاي دنداني غيرشيرين(Suger-free) استفاده كنيد. اين ژل ها باعث بي حسي موضعي لثه ها و از بين رفتن حالت تورم، خارش و سوزش شده و تأثير به سزايي در تخفيف درد دارد. توجه كنيد اين ژل ها نبايد براي نوزادان پايين تر از 4 ماه استفاده شوند.

* مصرف دارو:

اگرچه مصرف دارو چندان توصيه نمي شود، اشاره كرديم كه بعضي از داروها به دندان آسيب  وارد مي كنند، اما براي مصرف دارو حتماً بايد با پزشك مشورت كرد. اين نكته به ويژه درباره نوزاداني كه زودتر از موعد مقرر دندان در مي آورند، مهم است.

* استفاده از حلقه هاي دنداني:

حلقه هاي دنداني(Teething ring)  الاستيك هاي دنداني، در اشكال مختلف ويژه نوزادان طراحي شده است تا با جويدن و دندان زدن نوزاد به اين حلقه ها، خارش و سوزش لثه ها تخفيف پيدا كند. براي انتخاب اين حلقه ها، اطمينان از كيفيت آنها بسيار مهم است. اين حلقه هاي لاستيكي بايد از جهت نوع مواد مصرفي و رنگ به كار رفته در رنگ آميزي آنها مطمئن باشند.

استفاده از تكه هاي نان، هويج پوست كنده، سيب، كرفس و... نيز توصيه مي شود. اما بايد توجه داشت تا تكه هاي جدا شده از اين خوراكي ها باعث خفگي نوزاد نشود.

مراقبت از دندان ها

دندان هاي شيري 20 عدد(10 دندان در فك بالا و 10 دندان در فك پايين) است. اين دندان ها اگر چه دايمي نبوده و حداكثر 5 سال( فاصله بين يك تا ? سالگي) كارايي دارند، اما مراقبت از آنها ضروري است، چرا كه پوسيدگي و شكستگي دندان ها نه تنها باعث اختلال در جويدن و هضم غذا مي شوند، بلكه زمينه ساز خراب شدن دندان هاي دايمي نيز مي شود.

اصولي ترين، مهم ترين و رايج ترين شيوه مراقبت از دندان ها مسواك زدن، حداقل 2 بار در طول شبانه روز، يك بار صبح و يك بار پيش از خوابيدن است. هر چند كودكان از مسواك زدن سرباز مي زنند، اما والدين وظيفه دارند تا با نظارت دقيق و اتخاذ تدابيري مفيد، اين مشكل را برطرف كنند. براي اين منظور:

1- براي كودك، مسواك ويژه  كودكان تهيه كنيد. اين مسواك ها نه تنها از جهت اندازه، جنس و كيفيت مطابق با سن كودك طراحي شده اند، بلكه باعث ترغيب كودك به مسواك زدن مي شوند.

2- خمير دندان نيز بايد ويژه كودك خريداري شود. چرا كه خمير دندان كودكان از جهت طعم و بو متفاوت از خمير دندان بزرگسالان بوده و به جهت تفاوت در رنگ و عطر و طعم كودك را به مسواك زدن تشويق مي كند. در انتخاب نوع خمير دندان به ميزان "فلورايد" آن توجه كنيد.

3- زمان مسواك زدن فرزندتان را با مسواك زدن خودتان تنظيم كنيد. اين كار او را به مسواك زدن ترغيب مي كند.

4- تا پيش از زماني كه كودك خود بتواند مسواك بزند، دندان هاي او را مسواك بزنيد.

5- در نوزادان پس از نوشيدن شير، به ويژه پيش از درآمدن دندان ها، لثه هاي نوزاد را با پنبه آغشته به آب ولرم، شست وشو دهيد.

6- به شيوه تغذيه كودك توجه كنيد. مصرف شير پس از يك سالگي بايد با ليوان نه با شيشه صورت بگيرد، چرا كه مكيدن شير باعث بد فرم شدن دندان ها و متمايل شدن آنها به سمت جلو مي شود.

7- به تغذيه كودك توجه داشته باشيد. اگرچه نمي توان مصرف شيريني، شكلات، نوشيدني هاي شيرين و... را ممنوع كرد، اما مي توان با اتخاذ تدابيري از مضرات مصرف اين خوراكي ها كاست. مثلاً پس از خوردن شيريني، خوردن سيب يا هويج را در برنامه غذايي كودك قرار بدهيد تا با اين شيوه ذرات باقي مانده شيريني از سطح و بين دندان ها خارج شده و PH دهان نيز تغيير كند تا فعاليت باكتري هاي عامل پوسيدگي دندان متوقف و مختل شود.

8- عادات تغذيه اي كودك را به سوي مصرف مواد غذايي بي ضرر، ميوه و سبزي و نوشيدني هاي بدون قند چون دوغ و... سوق دهيد. اين مسأله نه تنها مانع از پوسيدگي دندان مي شود بلكه از ابتلاي كودك به اضافه وزن نيز جلوگيري مي كند.

نوع و شيوه تغذيه كودك از دوران جنيني و سپس مراقبت هاي دوران كودكي و بزرگسالي از مهم ترين عوامل حفظ سلامت دندان ها است...

با اينكه مسواك‌هاي فانتزي و گران‌قيمت، روز به روز فضاي بيشتري را در ويترين‌ داروخانه‌ها و مغازه‌ها اشغال مي ‌كنند، اما در اين ميان همچنان كالاهايي به چشم مي‌ خورند كه هيچ‌ اطلاعات ضروري روي برچسب‌هاي اصلي و ترجمه‌ شده آنها يافت نمي‌ شود.

براي نمونه چندي است كه توليد‌كنندگان مسواك، رگ خواب خريداران را يافته و فقط به تزئين سر و شكل مسواك‌ها مي ‌پردازند و اطلاعاتي همچون ميزان نرمي و سفتي مسواك به عنوان يكي از ضروري‌ترين ملاك‌هاي خريد، روي اين محصولات درج نمي ‌شود.

اين در حالي است كه كارشناسان پيوسته توصيه مي ‌كنند افرادي كه داراي دندان و لثه‌هاي حساسي هستند، حتماً بايد از مسواك‌هاي نرم (soft) استفاده كنند، اما متأسفانه همانطور كه يادآوري شد در حال حاضر اغلب مسواك‌هاي توليد و عرضه شده در سطح شهر فاقد برچسب‌هاي دارنده اين اطلاعات هستند.

متأسفانه تمامي موارد مربوط به نبود اطلاعات كافي روي برچسب خمير‌دندان‌ها نيز مشاهده مي ‌شود. در حال حاضر بسياري از خمير‌دندان‌هاي خارجي در واقع سفيد‌كننده و جرم‌گير هستند و برخي از آنها چنانچه به صورت روزانه و مداوم مورد استفاده قرار گيرند، آسيب‌هاي جدي به دندان‌ها وارد مي‌ كنند.

همچنين خريداران بايد هنگام خريد مسواك، به اصلي يا تقلبي بودن مسواك‌ها به ويژه مارك‌هاي معروف توجه كنند.

  

همه دوست دارند لبخندي زيبا داشته باشند، ولي داشتن لبخندي زيبا، فقط داشتن يک رديف دندان سفيد در هنگام لبخند زدن نيست.

ديده شدن لثه‌هايي سالم و خوش رنگ نيز يکي ديگر از شاخص‌هاي يک لبخند زيباست؛ شاخصي كه دكتر ركن، رئيس‌هيأت ‌مديره انجمن پريودونتيست‌هاي ايران درباره آن صحبت مي ‌كند. با اين متخصص درباره پيشگيري از بيماري‌هاي لثه‌اي به گفت‌وگو نشستيم.

مي‌ گويند بيماري‌هاي لثه، بيماري‌هايي خاموشند، چرا ؟

بيماري‌‌هاي لثه بي‌ سر و صدا و به آرامي پيشرفت مي‌ کنند و چون دردي ايجاد نمي‌ کنند، بيشتر افراد فکر مي ‌کنند چنين بيماري اي ندارند و تا کار از کار نگذرد، به دندانپزشک مراجعه نمي ‌کنند، در حالي‌كه در سنين بالا يعني 60-50 سالگي، حدود 70 درصد افراد به نوعي از بيماري‌هاي لثه‌ مبتلا هستند.

شايع‌ترين نوع بيماري لثه‌اي كه افراد به آن مبتلا مي‌ شوند، كدام است؟

شايع‌ترين بيماري لثه‌اي، همان التهاب لثه است که با خونريزي از لثه آشکار مي ‌شود. خونريزي لثه در بسياري از بيماراني که به مطب دندانپزشکي مراجعه مي کنند، شايع است.

حالا از كجا بفهميم كه به اين بيماري خاموش مبتلا شده‌ايم؟ بيماري‌هاي لثه‌اي علامت‌ مشخصه‌اي هم دارند؟

خونريزي لثه يکي از اولين نشانه‌هاي بيماري‌هاي لثه‌اي است. اين خونريزي مي ‌تواند به صورت خودبه‌خود يا هنگام مسواک زدن يا حتي گاز زدن يک سيب اتفاق بيفتد.

دومين نشانه بيماري‌هاي لثه، تغيير رنگ لثه است.

بوي بد دهان هم از ديگر علايم بيماري‌هاي لثه‌اي به شمار مي‌ آيد.

تغيير رنگ لثه كه به آن اشاره كرديد به گونه‌اي هست كه به سادگي مشاهده ‌شود؟

بله. کافي است شما جلوي آيينه برويد و نگاهي به رنگ لثه‌هايتان بياندازيد. رنگ لثه سالم صورتي صدفي است. در شروع بيماري‌هاي لثه‌اي، رنگ لثه قرمز رنگ به‌ نظر مي‌ آيد و به تدريج به سمت خاکستري متمايل به سفيد و مات در مي‌ آيد.

علاوه بر اين، لثه‌ طبيعي نبايد تحليل داشته باشد و به حالت هلالي (دالبوري) به دندان متصل شده باشد. تورم و تغيير قوام لثه‌ها نيز علائمي هشدار دهنده هستند که بايد افراد را به فکر رسيدگي به وضعيت لثه‌هايشان بياندازند.

آقاي دکتر، اصلاً چرا لثه‌ها بيمار مي‌ شوند؟

بيماري‌هاي لثه‌اي منشاء عفوني دارند، يعني مجموعه‌اي از ميکروب‌ها مي ‌توانند لثه‌ها را بيمار کنند. شايد اين ميکروب‌ها در حالت عادي در دهان همه ما وجود داشته باشند، ولي وقتي تعدادشان از ميزان مشخصي‌ بالاتر رفت، قدرت تخريب لثه و بافت‌هاي نگهدارنده دندان را پيدا مي کنند و بيماري‌هاي لثه‌اي آغاز مي ‌شوند.

بنابراين افراد بايد تلاش کنند با مسواک زدن مرتب و نخ‌کشيدن منظم، تعداد ميکروب‌هاي بيماري‌زا براي لثه و بافت‌هاي نگهدارنده دندان را پايين نگه‌ دارند.

شايد تشخيص اينکه لثه‌ها بيمار شده‌اند براي خيلي‌ها دشوار باشد، به ‌نظر شما چند وقت به چند وقت براي چکاپ و معاينه لثه‌ها بايد به متخصص لثه‌ مراجعه کرد؟

توصيه ما اين است که افراد نه فقط به متخصص لثه، بلکه هر 6 ماه يک بار به دندانپزشک عمومي مراجعه کنند تا از سلامت دندان‌ها و لثه‌هايشان مطئن شوند. در اين‌ صورت بيماري‌هاي لثه‌اي نيز  تشخيص داده مي ‌شود.

آيا دندانپزشك عمومي مي ‌تواند درمان‌هاي اوليه براي بهبود بيماري‌هاي لثه‌اي را انجام دهد؟

در بسياري موارد اين گونه است، مثلاً التهاب لثه ناشي از وجود جرم که منجر به خونريزي از لثه‌ها يا تحليل آن شده است را مي ‌توان در مطب يک دندانپزشک عمومي با يک جرم‌گيري درمان کرد و لثه‌ها پس از چند هفته به حالت طبيعي خود باز خواهند گشت.

ولي اگر بيماري لثه در مراحل پيشرفته باشد و نياز به درمان‌هاي پيچيده‌تري مثل پيوند لثه، جراحي‌هاي وسيع در لثه‌ها و... باشد، همين دندانپزشک عمومي، بيمار را به يک متخصص لثه ‌ارجاع مي ‌دهد تا اقدامات درماني مناسب براي او انجام گيرد.

به ‌طور كلي متخصص لثه، چه اقدمات درماني به بيماران ارائه مي‌ کند؟

لازمه داشتن سلامت دهان و دندان، داشتن لثه‌ها و بافت‌هاي نگهدارنده دندان سالم است که از دندان‌هاي درون خود به خوبي حمايت کنند.

متخصصان لثه به بيماران کمک مي ‌کنند که از بيماري‌هاي لثه و بافت‌هاي نگهدارنده دندان پيشگيري کرده و بيماري‌هاي اين بافت‌ها را درمان مي ‌کنند.

جرم‌گيري زير لثه، جرم‌گيري بالاي لثه، پيوند لثه، جراحي‌هاي لثه، محکم کردن دندان‌هايي که اندکي لقي دارند(اسپلينت کردن)، تقسيم دندان‌هايي که دچار مشکلاتي شده‌اند به چند بخش و استفاده از آنها پس از روکش کردن به‌ عنوان واحدهايي مستقل، کار گذاشتن ايمپلنت‌هاي دنداني به جاي دندان‌هاي از دست رفته و... از جمله درمان‌هايي است که متخصصين لثه براي بيماران انجام مي ‌دهند.

آيا مي‌دانيد هنگام پوسيدگي دندان‌هاي شيري كودكتان بايد چه کار كنيد و چه وقت بايد آنها را پر كنيد يا بكشيد؟

شما هم مانند بسياري از مردم فكر مي ‌كنيد مراقبت از دندان ها، در مسواک زدن خلاصه مي ‌شود، مسواک ‌زدني که متأسفانه در بسياري از موارد هم به درستي انجام نمي‌ شود!؟ بعضي‌ها وقتي به دندانپزشک مراجعه مي کنند، که البته معمولاً بسيار هم دير به دير صورت مي ‌گيرد، از داشتن دندان هاي پوسيده در دهان خود تعجب مي‌ كنند و جمله تکراري آنها اغلب اين است: " اما من که دندان هايم را هر شب مي شويم!".

بد نيست بدانيد پوسيدگي دندان، نه مربوط به يک ماه يا دو ماه اخير، بلکه تاريخچه آن مي تواند به زماني خيلي دور برگردد، شايد قبل از 8 سالگي.

سؤالات شايع شما راجع به بهداشت دهان و دندان در همين دوره ي حساس را از يك دندانپزشك پرسيده‌ايم.

رويش اولين دندان

- بچه ي اول من 9ماهه بود که اولين دندان هايش درآمد، اما بچه ي دومم در 6ماهگي صاحب دندان شد. بچه ي خواهرم هم در همان ماه اول، دندانش درآمد. مي خواستم بدانم اصلاً قانون خاصي در مورد دندان درآوردن بچه ها وجود دارد؟ البته بچه ي خواهرم الان يك ماه و نيمه است و خواهرم زمان شير دادن به او خيلي اذيت مي شود. آيا راه ‌حلي براي او وجود دارد؟

در مورد سؤال اول بايد گفت که در مورد سن دندان درآوردن محدوده مشخصي وجود دارد. ايده ال‌ترين زمان براي رويش اولين دندان، 9ماهگي است، البته اگر 3 ماه زودتر يعني از 6ماهگي يا 3 ماه ديرتر يعني 12ماهگي هم اولين دندان هاي کودک شيرخوار درآمدند، طبيعي است و جاي نگراني ندارد.

اما در رابطه با مورد دوم، در موارد استثنايي ممکن است نوزادي در همان ابتداي تولد، صاحب دندان باشد يا در ماه اول، دندان درآورد؛ البته اين فقط در مورد 2 دندان جلوي پايين اتفاق مي افتد. در اين مواقع، فقط اين دو دندان جلو هستند که زودتر از موعد درمي آيند و باقي دندان ها در زمان مناسب درخواهند آمد.

در صورت بروز اين مسئله، بايد در اولين فرصت به دندانپزشک مراجعه کرد چرا که بايد مشخص شود، اين دندان درآمده دنداني اضافي است يا جزء دندان هاي شيري محسوب مي شود. براي تشخيص اين موضوع ، بايد عكس گرفته شود. اگر در عکس مشخص شود که دندان شيري در زير اين دندان وجود دارد، اين دندان، اضافي است که البته در اکثر مواقع نيز چنين است.

با توجه به اينکه اين دندان عمر طولاني نخواهد داشت و هنگام افتادن، مي تواند به درون حلق کودک بيفتد و خطراتي را متوجه او کند، همچنين با توجه به ناراحتي اي که مادر در زمان شير دادن خواهد داشت، اين دندان بلافاصله کشيده مي ‌شود. اما اگر در عکس دندان ها متوجه شويم که اين دندان شيري کودک است که زودتر از موعد در آمده، در صورت امکان، بايد با آن کنار آمد، هرچند که براي مادر شيرده سخت خواهد بود.

شيرت را بخور؛ مفيده!

بچه من 6ساله است و اولين دندان شيري‌اش از هفته پيش لق شده؛ البته هنوز نيفتاده است. من از آن موقع هر روز به او 3 ليوان شير مي دهم تا دندان هاي دائمي اش محکم شوند. مي خواستم بدانم چه کار ديگري مي توانم انجام دهم تا فرزند من دندان هايي خوب و سالم داشته باشد؟

بايد توجه داشت که اولين دندان هاي دائمي که درمي ‌آيند، دندان هايي نيستند که به جاي دندان هاي شيري درمي آيند، بلکه دندان هاي آسياي بزرگ کودک هستند که در محدوده ي سني 6 سالگي بيرون مي آيند. نکته دوم اينکه دندان هاي دائمي از مدت‌ها قبل از آنكه بخواهند دربيايند، شروع به تشکيل کرده اند.

به‌عنوان مثال، تشکيل تاج دندان هاي آسياي دائمي يعني قسمتي از دندان که ما در دهان مي بينيم ،که از 8-7 ماهگي شروع مي شود. پس براي داشتن دندان هايي سالم و محکم بايد از همان ابتدا به تغذيه و بهداشت دهان کودک توجه داشت؛ البته اين به آن معنا نيست که خوردن شير در 6 سالگي ديگر فايده اي ندارد چرا که تا 8 الي 9سالگي دوره حساس رشد دندان هاست و تأمين کلسيم لازم براي بدن امري ضروري است.

در عين حال تعدادي از تحقيقات جديد نشان داده اند که کلسيم نه ‌فقط براي رشد و استحکام دندان ها، بلکه براي حفظ سلامت لثه ها نيز مفيد است. پس مصرف لبنيات براي همه ي سنين سودمند خواهد بود، البته فقط داشتن تغذيه اي خوب براي رشد و سلامت دندان ها کافي نيست و بايد از همان سنين ابتدايي به بهداشت دهان و دندان توجه لازم داشت.

در ادامه ي مطلب قبلي با عنوان "بيماري هاي لثه، خاموشند"، در اين مقاله روش هاي پيشگيري و درمان اين بيماري ها را براي شما بيان مي کنيم.

چه کنيم که از بيماري‌هاي لثه‌اي پيشگيري کنيم تا نيازي نباشد براي چنين درمان‌هاي پيشرفته‌اي به متخصصان لثه مراجعه کنيم؟

کليد اصلي براي پيشگيري از بيماري‌هاي لثه‌اي، مسواک زدن و نخ کشيدن مرتب و منظم دندان‌هاست. آنچه بايد به آن توجه کرد، مدت زمان نخ کشيدن و مسواک زدن است.

30 ثانيه قبل از رفتن به رختخواب، تند تند مسواک زدن و نخ کشيدن را هم به صورت نامنظم انجام دادن يا اصلاً از نخ دندان استفاده نکردن، نمي ‌تواند از بيماري‌هاي لثه‌ پيشگيري کند.

5 دقيقه در طول شبانه‌روز براي سلامت دهان و دندان وقت گذاشتن، زمان بسيار اندکي است، ولي سلامت دندان‌ها و لثه‌ها را به بهترين صورت ممکن تضمين مي ‌کند.

نکته ديگر آموختن روش صحيح مسواک زدن و نخ کشيدن است، افراد مي ‌توانند اين روش ها را از دندانپزشکان عمومي در جلساتي که براي معاينه دندان‌هايشان مراجعه مي ‌کنند، بياموزند.

ممكن است بيماري‌هاي لثه‌اي، موجب بيماري ساير اندام‌ها شوند؟

بله، امروزه ثابت شده است که بيماري‌هاي لثه مي ‌توانند موجب بروز بيماري در بافت‌هاي ديگر بدن شوند. مثلاً اگر خانم‌هاي باردار مبتلا به بيماري‌هاي لثه‌اي پيشرفته شوند، ممکن است دچار زايمان زودرس شوند و نوزاد نارس به دنيا آورند.

به همين دليل از خانم هاي باردار خواسته مي‌ شود در طول بارداري، چندين بار براي معاينه لثه‌ها و دندان‌هايشان به دندانپزشک مراجعه کنند تا با يک جرم‌گيري ساده از تبديل يک بيماري لثه‌اي خفيف به بيماري‌ پيشرفته پيشگيري شود. همچنين وجود بيماري لثه مي‌ تواند موجب تشديد بيماري قلبي در مبتلايان به آن شود.

آيا عكس اين قضيه هم صادق است؟

بله، مطالعات نشان مي ‌دهد ميزان بروز بيماري‌هاي لثه‌اي در افرادي که بيماري قلبي دارند بيش از ساير افراد است. چون منشأ بيماري‌هاي لثه‌اي و برخي از بيماري‌هاي قلبي، هر دو عفوني است، مثلاً بيماري دريچه‌هاي قلب يکي از بيماري‌هاي قلبي است که در اثر عفونت دريچه‌ها با ميکروب‌هاي بيماري‌زا ايجاد مي ‌شود. حالا اگر کسي بيماري لثه‌اي داشته باشد، ميکروب‌ها مي‌ توانند خود را از طريق خون به قلب رسانده و آغازگر بيماري‌هاي عفوني بافت‌ قلب باشند.

آيا روش زندگي، مي ‌تواند ‌شانس ابتلا افراد به بيماري‌هاي لثه‌اي را بالا ببرد؟

صد درصد همين گونه است. براي ابتلا به بيماري‌هاي لثه‌اي يک سري عوامل خطرساز (Risk Factor) وجود دارد که اگر در زندگي روزمره افراد وجود داشته باشند، بيش از ديگران در خطر ابتلا به بيماري‌هاي لثه‌اي قرار مي‌ گيرند.

يکي از اين عوامل، سيگار کشيدن است كه چون از فعاليت مؤثر عوامل دفاعي در محيط دهان عليه ميکروب‌‌ها جلوگيري مي کند، سرعت تکثير و قدرت بيماري‌زايي ميكروب‌ها را افزايش مي‌ دهد. همچنين تغييرات هورموني كه در دوران بلوغ، حاملگي و شير‌دهي در بدن روي مي ‌دهند نيز شانس ابتلا به بيماري‌هاي لثه‌اي را افزايش مي ‌دهند.

لثه‌هاي بسياري از افراد مسن، به ويژه در بخش‌ جلويي تحليل مي ‌رود، چه درماني براي آن پيشنهاد مي‌ کنيد؟

در درجه اول بايد علت تحليل لثه مشخص گردد و بر اساس آن، از شيوه ي درماني صحيح استفاده شود. يکي از علت‌هاي تحليل لثه روش‌ غلط مسواک زدن و وارد کردن نيروي سنگين به لثه‌ها و استفاده از مسواک سخت (Hard) است. در اين موارد تعويض مسواک و تصحيح روش مسواک زدن از تحليل بيشتر لثه پيشگيري مي ‌كند.

در موارد پيشرفته نياز به جراحي و پيوند لثه است که در يک جراحي کوتاه مدت، حدود نيم ساعت، مقداري لثه معمولاً از کام (سقف دهان) برداشته شده و به محلي که لثه‌ها تحليل رفته است پيوند زده مي‌ شود. اين پيوند لثه، لقي دندان‌ها را نيز کاهش مي‌ دهد.

ادامه ي پاسخ به سؤالات شايع شما راجع به بهداشت دهان و دندان در 8 سال اول زندگي از زبان يک دندانپزشك.

چشم بستن براي چند ماه

- بچه من 6 سال دارد و يکي از دندان هاي شيري پيشين بالاي او پوسيدگي دارد. مي خواستم بدانم با توجه به اينکه تا يك سال ديگر دندانش خواهد افتاد و با توجه به هزينه هاي بالاي دندانپزشکي، اصلاً لازم است دندانش پر شود؟

پاسخ) در مورد پوسيدگي دندان ابتدا بايد توجه داشت که اين موضوع مي تواند يک اخطار باشد، اخطار براي عدم رعايت بهداشت دهان. در عين حال پوسيدگي خود محلي عفوني است که ميزان باکتري هاي پوسيدگي ‌زا را در دهان افزايش مي دهد. پس لازم است با مشاهده ي اولين پوسيدگي، مراقبت بيشتري در مورد بهداشت دهان داشته باشيم تا دندان هاي ديگر دچار پوسيدگي نشوند.

نکته دوم اينکه اگر دندان شيري پوسيده منجر به آبسه شود، مي تواند باعث آسيب به دندان دائمي اي شود که زير آن وجود دارد، پس در اين گونه موارد، بايد حتماً به دندانپزشک مراجعه کرد؛ البته براي رفع نگراني در مورد هزينه هاي بالاي دندانپزشکي، بايد اين نکته را متذکر شد که اگر پوسيدگي دندان شيري بسيار جزئي باشد يا کمتر از 6 ماه ديگر به افتادن دندان مانده، مي توان با شرط رعايت دقيق‌تر بهداشت دهان، از پر کردن دندان صرف‌ نظر کرد؛ البته تشخيص اين دو مورد فقط از عهده دندانپزشک برخواهد آمد، چرا که گاهي اوقات، ظاهر دندان پوسيدگي کوچکي دارد، اما پوسيدگي از زير به قسمت هاي داخلي تر نفوذ کرده است. در اين موارد، ممکن است مادر بر مبناي ظاهر دندان اين طور نتيجه‌گيري کند که پوسيدگي جدي نيست، اما زماني متوجه اشتباه خود شود که به عصب برسد. پس در اين موارد به هيچ‌عنوان خودتان تصميم نگيريد.

بي‌دنداني از نوع موقت

- دندان شيري آسياي اول پسر4 ساله من پوسيده شده است. مي خواستم بدانم اگر دندان او را بکشيم، آيا در زودتر در آمدن دندانش تأثيري دارد؛ شايد به اين وسيله مجبور به تقبل هزينه هاي درمان نباشيم؟

پاسخ) دندان هاي شيري آسياي اول، تقريباً در محدوده 9 تا 10 سالگي مي افتند و به ‌جايشان دندان هاي دائمي درمي آيند. اگر دندان شيري پسر شما در 4 سالگي کشيده شود، نه ‌تنها به زودتر درآمدن دندان دائمي كمكي نمي کند، بلکه آن را به تأخير هم مي اندازد، در عين‌حال که مي‌ تواند عوارض ديگري نيز داشته باشد.

مهم ترين مسئله در زماني که اين دندان در سنين پايين کشيده شود، پر شدن جاي خالي آن توسط دندان هاي مجاور، قبل از درآمدن دندان دائمي است. در اين وضعيت، در سنين بالاتر نياز به ارتودنسي خواهد بود که البته هزينه‌اش بيش از ترميم دندان مي شود. مشکل ديگري که با کشيدن دندان به وجود مي آيد، ايجاد اختلال در جويدن کودک است.

پس اگر متوجه پوسيدگي دندان آسياي کودک خود شديد، در اولين فرصت به دندانپزشک مراجعه کنيد تا درمان لازم در مورد آن صورت بگيرد. توجه داشته باشيد که گاهي اوقات پوسيدگي دندان طوري است که لازم مي شود از روکش استفاده شود.

در مواقعي نيز با دير مراجعه کردن به دندانپزشک، ممکن است چاره اي جز کشيدن دندان نباشد؛ البته معمولاً در اين شرايط، بهترين گزينه جهت جلوگيري از عوارض بعدي، استفاده از فضاي نگهدارنده بعد از کشيدن دندان است. استفاده از اين وسيله به همکاري والدين کودک نياز دارد تا نتيجه مناسب را بدهد.

اگر دندان شيري آسياي اول کودک 7 تا 8 ساله اي دچار پوسيدگي شديد باشد و امکان ترميم وجود نداشته باشد، با توجه به نزديک بودن نسبي زمان درآمدن دندان هاي دائمي، مي ‌توان با نظر دندانپزشک، دندان پوسيده را کشيد. در اين سن، کشيدن دندان مي ‌تواند باعث رويش سريع تر آن شود.

رؤياي هميشگي شکلات

- کودک 4 ساله من عاشق شکلات و آب‌نبات است، اما با توجه به آنکه مي گويند براي دندان بد است، من سعي مي کنم به او ندهم. ولي از طرفي او بهانه‌گيري زيادي در اين مورد مي‌ كند. مي خواستم بدانم اگر بعد از هر بار خوردن شکلات مسواک بزند، مي توانم اين خوراکي ها را به او بدهم؟

اينکه از اين سن به فكر سلامت دندان هاي کودک خود هستيد، بسيار خوب است، البته براي آنکه هم بچه‌ها بتوانند خوراکي هاي مورد علاقه ي خود را بخورند و هم سلامت دندان هايشان حفظ شود، راه هاي ديگري نيز جز مسواک زدن پي درپي در روز وجود دارد.

مهم ترين نکته‌ درباره ي تاثير خوراکي هاي شيرين در پوسيدگي دندان، دفعات زياد مصرف است، براي همين يک راه پيشگيري از عوارض خوردن شيريني جات، اختصاص دادن زماني خاص براي خوردن شيريني است، به اين معني که به ‌عنوان مثال ساعت 10صبح را ساعت خوردن شيريني، شکلات و آب‌نبات قرار دهيد و در آن زمان خوردن آن را آزاد بگذاريد. بعد از آن نيز اگر دهان به ‌خوبي با آب تميز شود، کفايت مي کند.

راه ديگر اين است که بعد از وعده ي غذاي اصلي شکلات يا شيريني بخوريد. اين کار چند فايده دارد: اول آن که چون کودک غذا خورده، اشتهاي کمتري براي خوردن شيريني دارد. در ضمن چون در همان زماني که دندان‌ها در معرض مواد غذايي قرار مي گيرند، در معرض شيريني نيز قرار مي‌ گيرند، آسيب کمتري متوجه دندان ها مي ‌شود.

در ضمن با حداکثر 3 بار مسواک زدن نيز بهداشت دهان رعايت مي شود. مسواک زدن بعد از صبحانه و شام دفعاتي هستند که نبايد فراموش شوند. بعد از ناهار نيز اگر مسواک زده شود، بهتر است. در باقي ساعات روز بعد از خوردن مواد غذايي، شست‌وشوي دهان با آب خالي کفايت مي کند.

نکته:

اگر کودکتان در وعده صبحانه آب ميوه و نوشيدني هاي اسيدي مثل پرتقال، گريپ فروت و ساير مرکبات را ميل کند ، بهتر است قبل از صبحانه مسواک بزند، زيرا مسواک زدن دندان ها بعد از خوردن غذاها و نوشيدني هاي اسيدي، باعث تخريب دندان ها مي شود.

1- عمده ترین عوامل جرم زدای موجود در دهان شویه ها، شامل این موارد است: فنل، آمونیاک، الکل، روغن‌های فرار و ترکیبات ید.

2- از مهم ترین نکات درباره دهان‌شویه‌ها این است که استفاده نابجا از آنها ممکن است موجب پنهان‌سازی پوسیدگی دندان و در نتیجه تأخیر در درمان بیماری‌هایی مانند التهابات شدید لثه و عفونت‌های چرکی دهان و لثه شود.

3- در صورتی که پس از مسواک‌‌ زدن کامل، بوی بد از دهان خارج شود، تشخیص بیماری‌های لثه ارزش دارد. در این شرایط نباید آن را با دهان‌شویه‌های معطر پوشاند و باید به دندانپزشک مراجعه کرد.

4- فلوراید، در برخی دهان‌شویه‌ها، ماده اصلی است و در برخی دیگر جزیی از فرمولاسیون دارویی برای پیشگیری از پوسیدگی دندان است.

5- برخی دندانپزشکان به عنوان درمان کمکی برخی از بیماری‌های دهان و دندان یا پاک‌ سازی و بهبود پس از جراحی‌های دهان و دندان، دهان‌شویه‌های حاوی آب اکسیژنه یا سرم شستشو تجویز می‌کنند.

6- مصرف درازمدت دهان‌شویه‌های اکسیژنه موجب تحریک بافت نرم، از دست رفتن کلسیم سطوح دندان‌ها و رویش موهای سیاه روی زبان می‌شود.

7- ستیل پیریدینیوم از محلول‌های دهان‌شویه است که می توانید برای ضدعفونی یا خوش‌بو کردن دهان خود، 20 قطره از آن را در نصف فنجان آب حل کنید و هر سه ساعت یک بار، دهانتان را با آن بشویید.

8- کلرهگزیدین از دیگر محلو‌ل‌های دهان‌شویه است که می‌توانید روزی دو بار، در صبح و شب، پس از مسواک‌ زدن مقداری از آن را به مدت 30 ثانیه در دهان قرقره کنید. این محلول برای ضدعفونی‌کردن و التیام بخشیدن به التهابات لثه و زخم‌های مخاطی دهان مانند آفت به کار می‌رود.

9- برای تأثیر بهتر دهان‌شویه‌ها، پس از استفاده‌ کردن از آنها، تا 5 دقیقه از شستن دهان و نوشیدن مایعات پرهیز کنید.

10- تهوع، استفراغ، دردهای شکمی، تنگی‌نفس و اختلال هوشیاری از عوارض بلع اتفاقی کلرهگزیدین و ستیل پیریدینیوم است که باید بلافاصله با مرکز فوریت‌های پزشکی تماس گرفت.

خوردن يک بستني سرد در تابستان يا نوشيدن يک فنجان چاي داغ در يک روز برفي حسابي مي‌چسبد. ولي اگر دندانتان با نوشيدن يا خوردن اين خوراکي‌هاي سرد و گرم، آنچنان درد بگيرد که از جا بپريد، ديگر شايد اين خوراکي‌ها به دلتان ننشيند. دندانپزشکان به اين مشکل مي‌گويند "حساسيت دنداني". شما حتماً انواع خمير دندان‌هاي ضد حساسيت را در بازار ديده‌ايد، ولي هر حساسيت دنداني با خريد يک خمير دندان ضد حساسيت بهبود نمي يابد.

حساسيت دنداني علل گوناگوني دارد و روش‌هاي گوناگوني هم براي درمانش وجود دارد که براي هر فردي فرق مي‌کند.

در اين زمينه با دکتر کسري طبري، متخصص ترميمي و زيبايي و عضو هيات علمي دانشگاه علوم پزشكي شهيدبهشتي به گفت‌وگو نشسته‌ايم.

آقاي دکتر، گاهي وقتي «چاي داغ يا بستني سرد و يا آب يخ مي‌خوريم» همه دندان‌ها تير مي‌کشند. اين همان حساسيت دنداني است؟

نه. گاهي در اثر خوردن و يا نوشيدن خوراکي‌هاي داغ يا سرد، همه دندان‌ها هم‌زمان درد مي‌گيرند، اين طبيعي است و دليلي بر حساس بودن دندان‌ها نيست. در اين موارد فقط بايد دماي غذا را تعديل کرد و آن را کم کم خورد.

پس چه موقع مي‌گوييم دندان‌ها حساس شده‌اند؟

زماني‌که يک يا چند دندان در جاي مشخصي از فک دهان در اثر سرما يا گرما و لمس (مثل مسواک زدن يا ناخن کشيدن) درد مي‌گيرند و يا اصطلاحاً تير مي‌کشند، اين درد را حساسيت دنداني مي‌گوييم و به بيمار مي‌گوييم دندان‌هاي شما حساس شده‌اند.

گاهي بعضي بيماران مي‌گويند وقتي مسواک نمي‌زنند، دندان‌هايشان حساس نيست، ولي وقتي مسواک مي‌زنند دندان‌هايشان حساس مي‌شود و درد مي‌گيرد، اين دليلي است که مسواک زدن را کنار بگذارند؟

به هيچ وجه. گاهي در اثر رعايت نکردن بهداشت دهان ومسواک نزدن، لثه‌ها تحليل مي‌روند و سطح ريشه دندان در دهان نمايان مي‌شود. در اين شرايط با کشيدن مسواک روي دندان، موهاي مسواک با سطح ريشه تماس پيدا کرده و دندان را حساس مي‌کند و شما در دندان‌هايتان احساس درد مي‌کنيد. اين گروه از بيماران نبايد مسواک زدن را کنار بگذارند، بلکه بايد به فکر درمان تحليل لثه و رفع حساسيت دنداني‌شان باشند.

گاهي کساني‌که دندان قروچه مي‌کنند، از درد دندان‌ها شکايت دارند. اين هم حساسيت دنداني است؟

بله، گاهي کساني‌ در اثر استرس عادت دارند، در شب دندان‌هايشان را روي هم سايش دهند و وقتي صبح از خواب بيدار مي‌شوند، احساس مي‌کنند عضلات فک و صورتشان خسته است. بعضي‌ها هم در اثر اين استرس‌ها عادت دارند، در بيداري دندان‌هايشان را روي هم فشار دهند.

در اثر اين فشارهاي شديد طوق دندان‌ها به تدريج ترک برمي‌دارد و مينا خرد مي‌شود و مي‌ريزد و از آن نواحي، دندان حساس مي‌شود.

چرا طوق(گردن) دندان؟ چرا بيشتر حساسيت‌هاي دنداني از اين بخش احساس مي‌شود؟

چون مينا که لايه ي محکم پوشاننده دندان است، در قسمت گردن دندان کمترين ضخامت را دارد، لذا به آساني در اثر وارد آمدن نيروي زياد دچار ترک مي‌شود و يا اگر بهداشت دهان را رعايت نکنيد، دندان از گردن دچار پوسيدگي شده و حساس خواهد شد.

بعضي از بيماران ترک‌هاي ريزي در سطح دندان‌هايشان دارند و بيشتر به سرما حساسند. اين ترک‌ها در راديوگرافي (عکس دندان) به سختي قابل تشخيص‌اند. اين ترک‌ها دندان‌ها را حساس مي‌کنند. راه چاره هم فقط اين است که دندان‌هاي ترک‌دار را روکش کنيم تا حساسيت برطرف شود.

خود روکش‌ها چطور؟ بعضي‌ها مدتي پس از روکش کردن دندان‌هايشان احساس مي‌کنند اين دندان‌هاي روکش شده، به سرما و گرما حساسند. چرا؟

درد پس از روکش کردن، در چند روز اول به دليل تراش دندان، طبيعي است، ولي اگر اين درد ادامه يابد، بايد به دندانپزشک‌تان مراجعه کنيد تا علت را پيدا کند. ممکن است لبه‌هاي روکش کوتاه باشد، لثه تحليل رفته باشد و يا همان (چپ روکش) حل شده باشد که بايد اين مشکلات برطرف شوند تا درد از بين برود.

گاهي کساني‌که دندان‌هايشان را سفيد کرده‌اند، مي‌گويند دندان‌هايم حساس شده‌اند. درمان‌هاي دندانپزشکي هم مي‌توانند باعث حساسيت دنداني شوند؟

بله روکش‌‌هايي که بلندند و يا ترميم‌هايي که بلند شکل داده شده‌اند نيز مي‌توانند دندان‌ها را حساس کنند.

همچنين روش‌هاي سفيد کردن دندان (bleaching) هم گاهي دندان‌ها را حساس مي‌کنند. در اين‌صورت بايد مدت زمان استفاده از ژل سفيدکننده را در روز کاهش دهيد و يا با مراجعه به دندانپزشک غلظت ژل فلورايد را کاهش دهيد. گاهي نيز بايد قبل از ژل سفيد کننده، از دهان شويه فلورايد استفاده کنيد و با خمير دندان ضد ‌حساسيت دندان را بشوييد و سپس ژل سفيدکننده را بگذاريد. سپس دندان‌ها را دوباره بشوييد و دهان شويه فلورايد استفاه کنيد.

در قسمت بعدي اين مطلب، درباره ي "راه هاي کاهش حساسيت دندان ها" براي شما صحبت خواهيم کرد. با ما همراه باشيد.

ادامه دارد...

در قسمت اول اين مطلب ، در باره ي عواملي که باعث مي شوند دندان ها حساس شوند براي شما مطالبي را بيان کرديم. حال در مورد کاهش اين حساسيت صحبت مي کنيم.

خب، با وجود همه دلايلي که دندان‌ها را حساس مي‌کنند، چه‌کار کنيم که دندان‌هايمان حساس نشوند؟

بهترين روش اين است که شرايطي را که باعث حساس شدن دندان‌ها مي‌شوند، در دهان از بين ببريم.

با رعايت بهداشت دهان ، روزي دو بار مسواک زدن و استفاده از دهان شويه فلورايد و مراجعه منظم به دندانپزشک از پوسيدگي دندان‌ها و تحليل لثه جلوگيري کنيم.

اگر دندان قروچه داريد و يا دندان‌هايتان را روي هم فشار مي‌دهيد، بايد با ورزش‌هاي فکي و کم کردن استرس‌هاي روزانه، اين فشارها را از روي دندان‌ها حذف کنيد. گاهي دندانپزشک برايتان يک محافظ شبانه شفاف (تايت گارد) مي‌سازد که به کاهش فشار دندان قروچه کمک مي‌کند.

اگر حساس شدن دندان در اثر پودگي بلند و يا روکش بلند است، بايد با مراجعه به دندانپزشک روکش و ترميم، اصلاح شود.

بيماران بايد روش درست مسواک زدن را از دندانپزشکان بياموزند.

اگر با اين مراقبت‌هاي خانگي، حساسيت دندان‌ها کاهش پيدا نکرد، چه کنيم؟

در اين صورت بايد در مطب دندانپزشکي، محلول‌هاي حساسيت‌زدا روي دندان‌ها ماليده شود و فلورايد با غلظت بالا روي سطوح دنداني قرار گيرد. اگر همچنان حساسيت باقي بود، دندانپزشک با مواد هم رنگ دندان، نواحي که باعث حساسيت دندان مي شوند را ترميم مي‌کند. فلورايد و مواد حساسيت‌زدا، دهانه لوله‌هاي عاجي را مسدود مي‌کنند و با جلوگيري از حرکت مايع درون اين لوله‌ها، مانع تحريک انتهاي اعصاب دندان و بروز درد و حساسيت مي‌شوند.

آيا همه بيماران با اين روش‌ها، حساسيت دنداني‌شان برطرف مي‌شود و جواب مي‌گيرند؟

آستانه درد در افراد مختلف، متفاوت است. بعضي‌ها آستانه درد پاييني دارند و به آساني دندان‌هايشان حساس مي‌شود. در اين افراد بايد درمان‌هاي پيشرفته‌تر دندانپزشکي براي رفع حساسيت انجام شود.

اين روزها، خمير دندان‌هاي ضد حساسيت را در تبليغات روزنامه‌اي زياد مي‌بينيم. اين خمير دندان‌ها در رفع حساسيت دنداني مفيدند؟

اين خمير دندان‌ها مفيدند، به شرط آن‌که حساسيت دنداني بيمار، خيلي پيشرفته نباشد. اين خمير دندان‌ها در حساسيت‌هاي متوسط و کم مي‌توانند باعث کاهش حساسيت دنداني شوند.

دستورالعمل مصرف آن‌ها چگونه است؟

روزي دو مرتبه، به مدت دو هفته بايد استفاده شوند.

ليزر چطور؟

جديداً آن را براي رفع حساسيت دنداني توصيه مي‌کنند. استفاده از ليزر براي رفع حساسيت دنداني، روش جديدي است. ليزر با انعقاد پروتئين‌ها، دهانه لوله‌هاي عاجي را مي‌بندد و حساسيت را رفع مي‌کند. ليزر در ايران بيشتر در مراکز دانشگاهي‌ و تحقيقاتي استفاده مي‌شود.

بعضي از بيماران مسن همه دندان‌هايشان سايش پيدا کرده‌اند و به همين دليل حساس‌اند. در اين شرايط، استفاده از خمير دندان ضد حساسيت، مي‌تواند درمان اين دردها  باشد؟

در اثر افزايش سن و رژيم غذايي خام و سخت، همه دندان‌ها سايش پيدا کرده و دندان‌ها دچار گودي‌ها و فرورفتگي‌هايي مي شوند که گاهي حساس مي گردند. بايد اين ضايعات ترميم شوند. بر اساس ميزان سايش، دندان‌ها ترميم يا روکش مي‌شوند.

گاهي وقتي به تازگي دندان را با مواد ترميمي نقره‌اي (آمالگام) ترميم مي‌کنيم، آن دندان‌ها با خوردن غذاهاي سرد و گرم تير مي‌کشند و درد مي‌گيرند با اين حساس شدن دندان چه کنيم؟

حساسيت دندان پس از ترميم با مواد نقره‌اي، اگر فقط به صورت حساسيت به سرما باشد، تا دو ماه طبيعي است و در طول اين مدت اين دردها بايد به تدريج کمتر شوند و در نهايت برطرف گردند. اگر پس از دو ماه همچنان باقي بود، ترميم بايد تعويض شود.

پوسیدگی نوعی بیماری چند عاملی و شایع‌ترین بیماری بشر است که بافت دندانی را درگیر می‌ کند. مینا سخت‌ترین نسج بدن است که پوسته خارجی تاج دندان را پوشانیده است. سطح ریشه از ماده دیگری به نام سمان پوشیده شده است که ماده آهکی کمتری دارد. لایه زیر مینا و سمان، عاج است و در زیر عاج، عصب یا مغز دندان وجود دارد.

به طور معمول چند ساعت پس از تمیز کردن دندان‌ها، لایه نازکی سطح دندان‌ها را می‌ پوشاند. هر چه زمان می ‌گذرد، ترکیب میکروبی موجود روی این لایه تغییر می‌ کند و باکتری‌های پوسیدگی‌ زا تکثیر می‌ شوند.

چنانچه فرد از موادغذایی پوسیدگی ‌زا شامل کربوهیدرات های قابل تخمیر(مانند نشاسته، بیسکوییت و...) و مواد شیرین (قند، شکر، تنقلات شیرین و...) استفاده کند، این مواد به وسیله باکتری‌های پوسیدگی ‌زای موجود در دهان تخمیر شده و اسید تولید می ‌شود. اسید حاصل، مواد معدنی مینا، عاج و سمان را حل می ‌کند و در نهایت روی دندان لکه‌های سفیدی تشکیل می ‌شود (البته هر لکه سفیدی پوسیدگی نیست و در صورت تردید باید با دندانپزشک مشورت کرد).

در صورتی که رژیم غذایی فرد سرشار از مواد پوسیدگی ‌زا باشد و این مواد مرتب مصرف شوند، روند پوسیدگی تسریع شده و این لکه‌های سفید به حفره تبدیل می ‌شوند که در نهایت، موجب آسیب عصب دندان و بروز درد و ناراحتی می‌ شود.

بنابراین یکی از راه‌های پیشگیری از پوسیدگی دندان، کنترل مصرف شیرینی‌هاست. توجه به این امر مهم است که به خصوص مواد شیرینی که حالت چسبنده دارد، در شیار‌های سطح دندان نفوذ کرده و سخت‌تر از سایر مواد غذایی، از سطوح دندانی پاک می ‌شوند.

لذا توصیه می شود که مصرف مواد غذایی شیرین، ترجیحاً در وعده‌های غذایی باشد و پس از مصرف دندان‌ها با مسواک و خمیر دندان حاوی فلوراید شسته شوند.

فاصله‌های بین دندانی در بعضی افراد مشاهده می‌شود. مهم ترین دلیل درمان این حالت، بهبود زیبایی است. البته گاهی ممكن است مشكل تكلم نیز وجود داشته باشد.

ابتدا باید علت ایجاد فاصله بین دندان ها مشخص شود که به ‌طور معمول موارد زیر است:

1- بزرگ تر بودن اندازه فک نسبت به اندازه دندان ها

2- نداشتن یك یا چند دندان

3- وجود زبان بزرگ

4- وجود فرنوم بزرگ در ناحیه دندان‌های پیشین بالا(فرنوم محل چسبندگی عضلات لب به فک بالا می باشد که به صورت پرده ای است که می توان آن را از داخل لب بالا لمس کرد.)

برای درمان فاصله‌های بین دندانی، ابتدا باید علت را پیدا کرد و تا حد امكان برطرف نمود، زیرا با توجه به علت، نوع درمان متفاوت است. برای مثال، چنانچه فاصله‌ها به علت وجود فرنوم بزرگ باشد، باید ابتدا فرنوم جراحی و برداشته شود و سپس فاصله‌ها بسته شود، وگرنه فاصله‌ها دوباره ایجاد می‌شود.

روش‌های متداول برای بستن فاصله‌ها

به‌ طور معمول، از روش‌های زیر برای بستن فاصله‌ها استفاده می‌شود:

ارتودنسی (گاهی همراه با جراحی)، ایمپلنت، پروتزهای ثابت، لامینیت (پوسته) چینی و ترمیم كامپوزیت (مواد هم‌رنگ دندان) مستقیم و غیرمستقیم.

انتخاب هر کدام از روش‌ها، ارتباط مستقیم با علت ایجاد فاصله‌های بین دندانی دارد. برای مثال، چنانچه ایجاد فاصله‌ها به علت از دست دادن یك یا چند دندان و جابجایی بقیه دندان‌ها و یا فقدان مادرزادی دندان باشد، باید ابتدا به وسیله روش ارتودنسی، دندان‌ها به هم نزدیك شوند و سپس فاصله به وجود آمده، به وسیله جایگرین كردن دندان مورد نظر اصلاح شود.

مساله مهم دیگر، اندازه فاصله‌هاست. در صورت بزرگ بودن فاصله‌ها، نمی‌توان از روش ترمیم استفاده كرد، زیرا نتیجه كار، دندان‌های بزرگ و بدشكلی خواهند بود.

عامل سوم شیوه جفت کردن دندان‌هاست كه باید به‌ طور دقیق ارزیابی شود. هنگامی كه پس از مطالعات اولیه، تصمیم به ترمیم دندان‌ها گرفته شد، از راه‌های متعددی می‌توان این درمان را انجام داد. روش‌های معمول عبارت‌اند از: لامینیت چینی و استفاده از كامپوزیت (مستقیم و غیرمستقیم).

لامینیت چینی، قطعات نازکی از جنس چینی است که به جای مینای دندان قرار می گیرد. هنگام استفاده از لامینیت، چنانچه بیمار به طور مناسب انتخاب شده باشد، از لحاظ زیبایی نتایج بسیار خوبی خواهد داشت. از مزایای این روش، تامین عالی زیبایی و ثبات رنگ است. از معایب این روش، تراش خوردن دندان‌ها ( 5/1 تا 2 میلی‌متر از لبه برنده و 5/0 میلی‌متر از سطح خارجی دندان ) و صرف وقت و هزینه بیشتر است.

در روش دوم یعنی ترمیم كامپوزیت، دندان‌ها به‌ طور مستقیم یا غیرمستقیم به وسیله كامپوزیت ترمیم شده و فاصله‌ها بسته می‌شوند. در نوع غیرمستقیم به علت اینكه ترمیم‌ها در لابراتور ساخته می‌شود، ممكن است از لحاظ شكل، ترمیم‌های زیباتری حاصل شود. معایب این روش، طولانی‌تر شدن زمان درمان و همچنین هزینه بالاتر آن است.

استفاده از كامپوزیت در مقایسه با پوشش‌های چینی ممكن است معایبی مانند تغییر رنگ‌ ترمیم‌های كامپوزیتی در طول زمان (به طور متوسط 3 تا 4 سال) را داشته باشد كه بیشتر به دلیل خواص ذاتی ماده است. امروزه كامپوزیت‌های جدیدی در دسترس است كه نتایج كار با آنها بسیار مطلوب است.